ثمرات نزاع بساطت یا ترکّب احرام

حالا فرض کنید که یک نفر هم مثل ما ـ مگر نماز واجب مشروط نیست؟! ـ دو دقیقه مانده به زوال، یک دیازپام پنجاه میلی به خودش بزند و یا علی! به‌جای نماز ظهر و عصر، مغرب و عشاء هم به خواب می‌رود! تقریباً فردا ظهر از خواب بیدار می‌شود، آیا این کار اشکال دارد؟! نباید اشکال داشته باشد؛ آیا شخص می‌تواند به این مسئله ملتزم شود؟! یعنی فقیهی می‌تواند خودش را ملتزم کند که رأس ساعت مشخصی قرصی بخورد یا آمپولی بزند که نماز واجب از او فوت شود؟! هیچ گناه ندارد! فردا هم دوباره می‌خواهد همین کار را انجام دهد؛ می‌گوید که حوصله ندارم نماز بخوانم! آن‌قدر نماز خواندیم، برای خدا بس است، دیگر چقدر نماز بخوانیم! قبل از اینکه موقع زوال بیاید، دوباره یک عدد قرص بخورد یا آمپول بزند. فقیه نمی‌تواند! چرا نمی‌تواند؟! مگر نماز واجب مشروط نیست؟!

این مسئله که انسان نباید کاری انجام دهد، دلیل بر این است که نماز واجب مشروط نیست؛ لذا اگر می‌بیند که تا ده دقیقۀ دیگر نماز نخواند، تا غروب خوابش می‌برد مثلاً مریض است و دوایی خورده است که خواب‌آور است و تا یک ربع دیگر خوابش می‌برد، الآن هم اذان است، در این صورت نماز همین الآن واجب فوری می‌شود چون نماز در حال فوت شدن است.

واجب مطلق بودن روزۀ ماه مبارک رمضان

عکس آن هم هست من‌باب‌مثال انسان کاری انجام دهد که نتواند صوم ماه مبارک را ادراک کند؛ این هم حرام است. روزۀ ماه رمضان واجب مشروط نیست، روزۀ ماه مبارک رمضان هم واجب مطلق است ولی وجوبش وقتیه است؛ یعنی وجوبش مترتّب بر یک وقت خاص است. اصل وجوب روزه مطلق است، مشروط نیست. اگر مشروط باشد، انسان می‌تواند عملی انجام دهد تا این واجب مشروط موضوعیت برای تکلیف پیدا نکند، درحالی‌که این عمل حرام است!

حرمت سفر برای فرار از روزه

بنابراین اشتباهی که الآن همه مرتکب می‌شوند، این است که می‌گویند: «برای اینکه امروز را روزه نگیریم، به مسافرت برویم»، این سفر حرام می‌شود! شارع گفته است: ﴿أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٖ فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَ﴾،¹ این آیه مربوط به سفرهایی می‌شود که خودِ سفر درنظر گرفته شده تا بروند مثلاً کار ضروری دارد، مطلبی هست یا مثلاً می‌خواهد شخصی را ببیند و نمی‌تواند انجام ندهد.