احرام قبل از مواقیت (3)

تلمیذ: مکلف در مستحب، می‌خواهد مشقت زائده‌ای را بر خود بار کند و شارع هم اجازه داده است؛ لذا نذر می‌کند که این مستحب را بر خودش واجب کند.

استاد: سلب اختیار از او می‌شود!

تلمیذ: نه! اختیار دارد.

استاد: نه! وقتی نذر می‌کند، مخالف با اختیارِ شارع است چون شارع می‌گوید که تو می‌توانی ترک کنی.

تلمیذ: می‌تواند ترک کند اما اگر خواست مشقت زائده‌ای را به‌واسطۀ نذر بر خودش تحمیل کند، خلاف ما أنزل الله نیست.

استاد: چرا؟! ما أنزل الله این است که تو می‌توانی ترک کنی.

تلمیذ: این شخص نخواسته با اختیار اینکه نذر کند، سلب اختیار از خودش کند.

استاد: چرا! او می‌خواهد با این نذری که می‌کند، برخلاف اختیاری که خدا به او داده است عمل کند و اختیار را از خودش سلب نماید؛ این می‌شود خلاف ما أنزل الله. خدا اختیار داده است، فرض کنید که شما می‌توانید نماز شب نخوانید مثلاً اگر مشقت داشت اگر برای‌تان سخت بود یا اینکه به هر جهت و علتی شما می‌توانید نماز شب نخوانید ولی من درقبال اختیاری که خدا به من تفویض کرده است عملی را انجام می‌دهم که دیگر راهِ برای ترک صلاة اللیل بر من بسته شود؛ این خلاف ما أنزل الله است.

تلمیذ: آن هم ما أنزل الله است چون شارع اجازه داده است که از خودش سلب اختیار کند.

استاد: می‌دانم. پس شما مؤید هستید! من هم همین را می‌گویم که اگر قرار باشد در بحث احرام قبل از میقات که شما می‌فرمایید جایز نیست و عدم جوازش خلاف ما أنزل الله است، پس در آنجا چه می‌فرمایید؟! در آنجا هم قضیه همین است و تفاوتی نمی‌کند. پس اصلاً ما نذری نداریم؛ یعنی نذر فقط به واجب و حرام تعلق می‌گیرد و دیگر این‌همه از امور مستحبه و مکروه که نذر بر اتیان یا ترک آنها می‌شود، همه منتفی می‌شوند و همین‌طور در مورد صوم در سفر که روایت داریم که صوم به‌واسطۀ نذر در اینجا منعقد می‌شود.¹ چطور شما می‌گویید این برخلاف ما أنزل الله است؟! بله! به‌واسطۀ حکم اوّلی تشریع صوم فی السفر در اینجا، محرّم است ولی به‌واسطۀ حکم ثانوی اشکال ندارد؛ یعنی معلوم می‌شود که شارع رخصةً علی العباد و منةً علی العباد، صوم در سفر را تشریعاً منتفی کرده است ولکن حالا اگر شخصی بخواهد در اینجا کار اضافه انجام دهد ـ نه از پیش خودش بلکه به‌واسطۀ نذر ـ شارع دست او را باز گذاشته است؛ یعنی در اینجا می‌توانی با اختیار خودت إعمال صعوبت و تعب را نسبت به خودت انجام دهی و ایرادی ندارد.