جلسه ۱۳۳

راجع به کراوات، من اخیراً فردی را دیدم که فتوی داده، زدن کراوات هیچ اشکال ندارد و نماز با آن صحیح است و بلا شکٍ و بلا شبهه هم آخرش آورده ‌است. که الان هم موجود است، الان هم زنده ‌است. شما فقیه دیگری را نگاه می‌کنید می‌گوید اصل زدن کراوات حرام است و صلیب است و حق هم با اين فقيه است و نماز با آن هم باطل است¹. شما دو نفر را در دو جنبه‌ی مخالف می‌بینید. خب وقتی صاف به این موضوع نگاه می‌کنید - اصلاً کاری به روایات نداریم، که اصلاً روایتی در این زمینه هست یا نه که آن حکم عام به چه نحو است- فضای یک نفر را در ذهن خودتان می‌توانید تصور کنید که این در چه فضایی‌است که آن فضا او را ملزم می‌کند به این فتوی و آن در چه فضایی‌است که او را ملزم می‌کند به فتوای مخالف. آن فضایی که انسان در آن قرار دارد که آن فضا نتیجه‌ی مسائل مختلف و مبادی مختلفی است. اعّم از آن فنونی که تحصیل کرده یک، بینش اجتماعی او نسبت به مسائل دوّم، سوّم کیفیت اتصال روحی او به مبدأ است که این سوّمی‌از همه‌ی مسائل مهم تر است. 

این یک فضایی را به‌وجود می‌آورد که طبعاً وقتی که روایتی را می‌بیند، مسئله‌ای را می‌بیند، قضیه برای او جور دیگری جلوه می‌کند. یک شخص دیگر را هم شما نگاه می‌کنید، بوده - در همین مطالبی که عرض کردیم- وقتی به آیه‌ی قرآن نگاه می‌کند که وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالاً وَ عَلى‌ كُلِّ ضامِرٍ، می‌گوید این آیه دلالت بر مبالغه می‌کند. برتحريك می‌کند، دلالت بر تشویق می‌کند که مردم شوق پیدا کنند. یعنی چه تشویق؟! کی‌گفته تشویق؟! مگر تو در شکم خدا هستی که می‌گویی منظور این آیه تشویق است؟ این را از کجا درآوردی؟ از کجای این‌آیه درآوردی که مراد جدي چيست؟ ولو اينكه شخص بخواهد متسكعاً بخواهد حج مشرف بشود!! و بلكه دلالت بر تشويق و ترغيب مي‌كند!