جلسه ۱۳۶

در آن موارد خُب عقل چه می‌گوید؟ عقل می‌گوید آقا این خطیب الآن دارد صحبت می‌کند، سلام کنی حواسش پرت می‌شود، مطلب از دستش می‌رود. و إلّا مطلب دیگری اتفاق نمي‌اُفتد، آسمان که به زمین نمی‌آید، شنونده‌ها هم دچار حواس پرتي ‌می‌شوند، آن پیوستگی مطلب و آن إستسقايي که باید انجام بشود به نحوِ مطلوب انجام نمی‌شود. خُب وقتی که این هست شارع می‌گوید پس انجام نده، الآن در یک همچنین وضعی این سلام مورد رضایت من نیست. من که دارم تأکید می‌کنم به سلام، این سلام مورد رضایت من نیست، اگر از من سؤال کنید سلام بکنم، می‌گویم نخیر، سلام بکن اما نه در اینجا. 

خُب حالا اگر فرض کنیم که یک شخصی اصلاً نه در حمام است، نه اینکه مصلّی است، نه، به خودش مشغول است و نمی‌خواهد حواسش پرت بشود و در خودش فرو رفته، آیا ما به تنقيح ملاک هم می‌توانیم بگوییم همین حکم را دارد؟ خُب بله می‌توانیم، آن هم اشکال ندارد، یا اینکه فرض کنید شخصی در حال ذکر است. ذکر که صلاة نیست؟ کسی که در حال ذکر است، دارد یک ذکری می‌گوید یک وِردی دارد می‌گوید، و فرض کنید که نباید حواسش پرت بشود. خُب این هم همان ملاکی که در آنجا هست در این‌جا هم وجود دارد، این‌جا نبایستی که سلام کرد. و وهلُمَّ جرّاً.

یا از نظر ادبی مثل این علاقه‌های مجازِ استعاره که در مطوّل دیدید که این علاقه‌های مجازِ استعاره چند تا است؟ یکی گفته است پنج تا، یکی گفته است چند تا... حق مطلب این است که نه این است ونه آن. هر چیزی که بتواند یک وجه تشابهی را بین مشبّه و مشبّهٌ‌به ایجاد کند شما می‌توانید این مجاز و این استعارات و امثال ذلک را در آنجا إعمال کنید. ولو که حالا سی تا فرض بکنید که مسوغ باشد، يا پنجاه تا. اصلاً عدد ندارد، هر شخصی در آن فضا و شرایط خاص، می‌تواند تنقیح ملاک کند برای اینکه إعمال استعاره در اینجا جایز هست یا جایز نیست.