عدم مقبولیت عمل اصحاب

این افراد می‌خواهند از داخل مدینه حرکت کنند حتی اگر ترس از سرما و ترس اینکه ایام کثیری در احرام باشند را داشته باشند، حضرت در اینجا می‌فرمایند که شخص به اختیار و ارادۀ خودش نمی‌تواند میقات را تغییر دهد و از مدینه خارج شود؛ مثلاً چون ذات عرق نزدیک‌تر است به آنجا برود و احرام ببندد. اما کسی که مشکل دارد مثلاً ترس از فوت وقت دارد یا کسی که نذر کرده است می‌تواند میقاتش را تغییر دهد.

شیخ طوسی راجع به ناذر نقل می‌کند:

عَن الحسينِ بنِ سَعيدٍ عَن حَمَّادٍ عَن الحلَبي سأَلْتُ أباعبدالله عَن رَجُلٍ جَعَلَ لله عَلیهِ شُکراً أَنْ یحرِمَ مِن الکوفةِ، قالَ: «فَلیحرِمْ مِن الکوفَةِ وَ لیفِ لِله بِما قالَ».¹

در اینجا مسئلۀ نذر است و اشکالی هم ندارد. همان‌طوری‌که شما در بعضی از تقریرات دیده‌اید گفته‌اند که این روایت با اصل قضیه تنافی دارد و حتی به آن عمل نکرده‌اند و گفته‌اند که این مسلم است که باید احرام از خود میقات باشد؛ لذا نباید به این روایت توجه شود. اشکال شده است که این خلاف ما أنزل الله است چون ما أنزل الله این است که احرام از میقات باشد و این برخلاف است!²

ما قبلاً این مطلب را گفته‌ایم که نذر در اینجا جنبۀ حکومت دارد و اشکالی ندارد که انسان نذر کند و امری را که مستحب است بر خود الزامی نماید یا امری را که کراهت دارد، کفّ نفس از آن را بر خود الزامی کند مثل کسی که نذر می‌کند برای اینکه نماز شب بخواند، نماز شب بر او واجب می‌شود.

ما أنزل الله در اینجا هم این است که نماز شب مستحب باشد اما نذر در واقع موجب سلب اختیار از عدم اتیان است پس صلاة اللیل بر او واجب می‌شود. درحالی‌که وجوب صلاة اللیل خلاف ما أنزل الله است ـ خلاف ما أنزل الله جنبۀ استحبابش نیست بلکه در اینجا جنبۀ تأکید پیدا می‌کند ـ و همین‌طور در مورد امر مکروه؛ در امور مکروهه آنچه که ما أنزل الله است، اختیار برای اتیان است اما عدم‌الإتیان آن فعل ارجح از اتیان است و این شخص به‌واسطۀ نذر و عدم اتیان، از خودش سلب اختیار اتیان می‌کند. مثل کراهت تأخیر صلاة به آخر وقت که داریم: «الصلاة أول الوقتِ رضوان الله و آخِر الوقتِ غُفران الله»،³ اگر انسان نماز را بدون دلیل به آخر وقت تأخیر بیندازد کراهت دارد. این هم همین است اگر کسی نذر کند که صلاة را به تأخیر نیندازد و در اول وقت بخواند این هم خلاف ما أنزل الله است! توجه کردید؟!