کیفیت حج نیابی (2)

مطلب در مسئلۀ امامت اصلاً تکلیف نیست، مطلب دیگری است و در یک افق و فضای دیگری است؛ از یک دید و بصیرت دیگری تکلیف را متناسب با فضای خودش، نه متناسب با فضای ما انجام می‌دهد. وقتی که نماز ظهر می‌شود چه تکلیفی احساس می‌کنیم؟! می‌گوییم: «دوباره موقع ظهر شد و باید وضو بگیریم! ای ددم وای! اگر خورشید یک ساعت دیرتر می‌آمد دستش را می‌بوسیدیم! آخر حالا موقع زوال است؟! یک ساعت دیرتر بیا، بابا کار داریم، زندگی داریم!» یا مثلاً «چه می‌شد که خداوند این ظهر را از ما برمی‌داشت و به جایش شب نماز می‌خواندیم یا صبح خسته هستیم بگیریم بخوابیم»! ما همین هستیم! حالا قضیه کم و زیاد دارد!

آیا برای امام یا برای پیامبر هم ارتباط با مسئلۀ تکلیف و مسئلۀ حضور وقت، یک چنین حالاتی است؟! آن «أرِحنی یا بِلال»¹ که پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم می‌‌فرماید، حکایت از چه وضعیّت، موقعیّت و فضایی برای رسول الله دارد؟! می‌فرماید: «أرِحنی یا بِلال»، یعنی خسته شدم از بس که با کثرات و مظاهر اطلاع پیدا کردم و آن تعلق تامۀ من به ذات، ناقص شده است و من دوباره باید به مرتبۀ ذات برگردم و رجوع کنم گرچه این مظاهر همه مظاهر اوست و مظاهر در بقاست ولی با مظاهری که ما با آن ارتباط داریم، خیلی فرق می‌کند چون نسبت به ما نه بقائی هست و نه هیچ، کشک است! اصلاً به فهممان نمی‌رسد. حالا با اینکه اوست ولی به همین مقدار هم «إنَّهُ لَیغانُ عَلَى قَلْبى؛ وَ إنّی لَاسْتَغْفِرُ الله فى الْیَوْمِ سَبْعينَ مَرَّةً.»² با این ارتباط با مظاهر و تعلقات، می‌فرماید: «أرِحنی یا بِلال». آیا پیغمبر چنین تکلیفی می‌فهمد که واجب شده است و باید بخوانیم، چه می‌شود؟! یا اصلاً آن ‌مرتبۀ دیگری از تکلیف را می‌داند که اگر هم تکلیف به وجوب، برداشته شود پیغمبر باز همین «أرِحنی یا بِلال» را می‌فرماید. مگر تکلیف به صلاة لیل برداشته نشد؟! یک وقت صلاة لیل واجب بود، همۀ افراد می‌خواندند اما بعد برداشته شد ولی برای پیغمبر ماند.³