عرفان چیست و عارف کیست؟

ایشان هرچه بود گذشت به رحمت خدا رفت و الآن در نعیم الهی متنعم است. حالا ما چه کنیم؟ چه نفعی برای ما دارد؟ اینکه ما بیاییم و راجع به ایشان صحبت بکنیم، این چه فایده‌ای برای ما دارد؟ ما باید به دنبال مطالبی از حالات ایشان، از خصوصیّات ایشان بگردیم که بتواند ما را در موقعیتمان، در راهمان، در حرکتمان، در دنیایمان، در عبادتمان، در روشمان، در اخلاقمان کمک کند. این مسائل مهم است. بحث و مصاحبه و صحبت با افراد راجع به اولیای الهی، این قسمتش به درد ما می‌خورد. اما اینکه ـ فرض بکنید که ـ این شخصیت الهی علم غیب داشت. به من چه ارتباطی دارد او علم غیب داشت. داشت با خودش علم غیب را هم آن دنیا برد. این شخصیت الهی به هر کسی نگاه می‌کرد آن ما فی‌الضمیرش را مطلع می‌شد. الآن بنده چه کنم، چه ارتباط به من دارد، او مطلع می‌شد، این که نفعی برای من [ندارد.] فرض کنید که [یک] فرد صالح ـ حالا هرکسی می‌خواهد باشد ـ نماز شب او این‌طور بود، برای خودش بود. مدرکاتش این‌طور بود، حالاتش این‌طور بود، این برای من نتیجه‌ای ندارد. متأسفانه آنچه که فعلاً ما مشاهده می‌کنیم در کتاب‌ها و جزوه‌هایی که راجع به اولیای الهی این طرف و آن طرف می‌نویسند و کنار خیابان و اینها منتشر می‌شود، بیشتر دنبال این‌گونه مطالب هستند. مرحوم قاضی از فلان قضیّه خبر داد، مرحوم قاضی ـ فرض کنید که ـ می‌توانست فلان کار را انجام بدهد. مرحوم قاضی من باب مثال طی‌الارض داشت، اینها ربطی به ما ندارد! ایشان در ده‌ها سال پیش در این دنیا بودند و به زندگی خودشان خاتمه دادند و رفتند و الآن ما بعد از ده‌ها سال است آمدیم، بیش از ده‌ها سال است آمدیم. ایشان تقریباً حدود شصت سال یا در این در همین حدودها [قبل] به رحمت خدا رفتند؛ چون مرحوم والد ما ایشان می‌فرمودند: «چهار سال بعد از فوت مرحوم قاضی وارد نجف شدم.»¹ بله در همین حدود ایشان به رحمت خدا رفتند.² خب ما الآن چه کنیم؟ ما الآن برای افکار خودمان چه اسوه‌ای قرار بدهیم؟ الآن در موارد شبهه‌ناکی که پیش می‌آید در مسائل اجتماعی، در مسائل اخلاقی، در مسائل عملی و در مسائلی که ما الان با آن دست به گریبانیم، چه باید بکنیم؟ الآن چه روش و ایده و چه منشی را باید برای تصحیح خودمان و تصحیح افکار خودمان و تصحیح مرام خودمان در پی بگیریم؟ این مهم است این اهمّیت دارد. و الا مرحوم قاضی که از پیغمبر بالاتر نبود، شاگرد مکتب رسول الله بود.