مقاله پیش رو که حاصل یکی از جلسات مصاحبه با حضرت آیة الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی میباشد در برگیرنده مطالبی مهم و کلیدی پیرامون عرفان و مبانی عرفانی میباشد. مرحوم استاد بعد از شنیدن سؤالی پیرامون وجه تمایز طریقههای مختلف عرفانی، به بیان مقدماتی برای پاسخگویی به این پرسش پرداخته است. استاد حسینی طهرانی در ابتدای کلام به این مسئله اشاره دارند که هر فردی، صلاحیت تبیین مبانی عرفانی را دارا نمیباشد و این مهم صرفاً از عهده کسانی برمیآید که این راه را عملاً پیموده باشند. ایشان در ادامه کیفیت فنای اولیای اولهی در ذات پروردگار را تبیین میکنند و کنار گذاشتن فلسفه و حکمت را مساوی با بستن باب فهم معارف دین میدانند. توضیحاتی دقیق و روشنگرانه پیرامون دلایل ایجاد انحرافات بعد از اولیای الهی و بیان نمونههای از کلمات درربار اولیای الهی بخش دیگری از این گفتار را شامل میشود. در پایان با اشاره به تفاوت افق معرفتی اولیای الهی با سایر علما مطالبی را پیرامون کیفیت شناخت حق از باطل بیان فرموده و ادامه این مباحث را به جلسات بعدی احاله میکنند.
عرفان چیست و عارف کیست؟
توضیحات:
مقاله پیش رو که حاصل یکی از جلسات مصاحبه با حضرت آیة الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی میباشد در برگیرنده مطالبی مهم و کلیدی پیرامون عرفان و مبانی عرفانی میباشد. مرحوم استاد بعد از شنیدن سؤالی پیرامون وجه تمایز طریقههای مختلف عرفانی، به بیان مقدماتی برای پاسخگویی به این پرسش پرداخته است. استاد حسینی طهرانی در ابتدای کلام به این مسئله اشاره دارند که هر فردی، صلاحیت تبیین مبانی عرفانی را دارا نمیباشد و این مهم صرفاً از عهده کسانی برمیآید که این راه را عملاً پیموده باشند. ایشان در ادامه کیفیت فنای اولیای اولهی در ذات پروردگار را تبیین میکنند و کنار گذاشتن فلسفه و حکمت را مساوی با بستن باب فهم معارف دین میدانند. توضیحاتی دقیق و روشنگرانه پیرامون دلایل ایجاد انحرافات بعد از اولیای الهی و بیان نمونههای از کلمات درربار اولیای الهی بخش دیگری از این گفتار را شامل میشود. در پایان با اشاره به تفاوت افق معرفتی اولیای الهی با سایر علما مطالبی را پیرامون کیفیت شناخت حق از باطل بیان فرموده و ادامه این مباحث را به جلسات بعدی احاله میکنند.
عرفان چیست و عارف کیست؟
14علت اصلی انحرافات بعد از اولیای الهی
پیغمبر بیست و سه سال در میان این مردم زندگی کرد، تبلیغ کرد، اینهمه مسائل و مصائب کشید و چشید، بعد از رفتن پیغمبر چه شد؟ مردم چه کردند؟ چه تشکری از رسول خدا کردند؟ چه دست درد نکنهای به رسول خدا دادند؟! اوّل کاری که کردند آمدند دخترش را جلوی شوهرش تکه تکه کردند، این اوّل کارشان. بعد هم آمدند حق خلافت و ولایت را از دامادش و از پسر عمّش سلب کردند و دیگران بردند.1 چهکار کردند؟ چند نفر باقی ماندند؟ آنهایی که میآمدند پشت سر پیغمبر برای نماز جماعت سبقت میگرفتند، چه شدند کجا رفتند؟! آن کسانی که میآمدند آب وضوی پیغمبر را از یکدیگر میربودند و به سر و صورت میکشیدند وتناول میکردند،2 این افراد بعد از فوت پیغمبر که این مسائل اتفاق افتاد کجا بودند؟ پس معلوم است اینها پیغمبر را درک نکردند. اینها با بدن پیغمبر بودند. اینها با جهاد و شمشیر زدنهای پیغمبر ارتباط داشتند. اینها با خنده و تبسم پیغمبر ارتباط داشتند. اینها با همین اعمال ظاهری پیغمبر ارتباط داشتند! چند نفر توانستند در عمق رسول الله نفوذ کنند؟ از این ظاهر رد شوند، از این شقالقمر کردن بگذرند؟ [میگویند:] «پیغمبر شقالقمر کرد. عجب، پیغمبر شقالقمر کرد! ماه را به دو نیم کرد!»3 مگر امیرالمؤمنین همین کار را به یک صورت دیگر نکرد! مگر خورشید را برنگرداند؟! مگر در دوجا خورشید را برنگرداند؟!4 پس معلوم است این هم مثل او است، اینهم میتواند، این هم میتواند همان کار را انجام دهد. اینهایی که بعد از پیغمبر آمدند و حق را کنار گذاشتند و به باطل گرویدند و آن امام معصوم را در خانه خانهنشین کردند، مگر همانهایی نبودند که دیدند پیغمبر شقالقمر کرد؟! مگر همانهایی نبودند که دیدند سنگریزه بر رسالت پیغمبر شهادت داد5 و درخت شهادت داد6 و حیوانات شهادت دادند،7 مگر همینها نبودند مگر نمیدیدند؟! چه باعث شد که هجده ساعت، بیست ساعت از فوت پیغمبر نگذشته همه برگشتند و مسیر خودشان را تغییر دادند؟
- . رجوع شود به کتاب سلیم، ج 2، ص 586؛ السقیفة و فدک، ص 71؛ الإمامة و السیاسة، ج 1، ص 30؛ الهدایة الکبری، ص 179 و 407؛ الاحتجاج، ج 1، ص 83؛ الملل و النحل، شهرستانی، ج 1، ص 71، به نقل از نظام؛ الوافی بالوفیات، ج 6، ص 15؛ شرح نهج البلاغة، ابن أبی الحدید، ج 6، ص 48؛ میزان الاعتدال، ج 1، ص 139.
- . رجوع شود به صحیح البخاری، ج 1، ص 99.
- . رجوع شود به مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، ج 1، ص 122.
- . رجوع شود به مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، ج 2، ص 317 ـ 319.
- . رجوع شود به الأمالی، شیخ طوسی، ص 283؛ مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، ج 1، ص 90.
- . رجوع شود به نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص 301 و 302؛ التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری علیه السلام، ص 599.
- . رجوع شود به مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، ج 1، ص 94؛ الخرائج، ج 1، ص 37 و ج 2، ص 523؛ قصص الأنبیاء علیهم السلام، راوندی، ص 287 و 288.

