اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن

اگر کسی شما را در طواف هُل داد، مسئله‌ای نیست، اشکال ندارد؛ البته کسی شما را هُل نمی‌دهد. یا اینکه فرض کنید [اگر] تنه‌ای به شما خورد و چرخیدید، اشکال ندارد؛ هیچ‌کدامِ اینها اشکال ندارد. این طواف تا اینجا می‌رسد و بعد دیگر تمام می‌شود.

نماز طواف باید پشت مقام ابراهیم خوانده شود

مطلبی دیگر که باقی می‌ماند، نمازِ طواف است. نمازِ طواف باید پشتِ مقامِ حضرت ابراهیم باشد.¹ الآن سعودی‌ها زن و مرد را از هم جدا می‌کنند: زن‌ها، پشتِ سرِ مردها می‌ایستند و مردها جلو می‌ایستند. این‌طور نیست که پشتِ مقامِ ابراهیم نماز خواندن حتماً باید دقیقاً پشتِ آن سنگ باشد. حالا آنجا خواهید دید که جای پای حضرت ابراهیم روی آن سنگ‌ها [وجود دارد]. اگر بروید جلو نگاه کنید، جای پای حضرت ابراهیم را روی آن سنگ‌ها می‌بینید. و یک روایتی هم دارد که این جای پای حضرت ابراهیم را خدا ایجاد کرده؛ نه اینکه مردم آمده‌اند تراشیده‌اند؛² چون یک‌خرده سنگ داخل رفته؛ این کارِ مردم نیست؛ کارِ خداست.

منظور از «پشتِ مقام» این است که آن مقام جلو باشد، فرض بکنید که حالا [فرد] اینجا [پشت سرِ آن] باشد؛ نه اینکه حتماً دقیقاً موازی با آن مقام، و موازی با سنگ، عمل انجام دهد.

و نکته‌ای که در اینجا هست اینکه در مسجدالحرام، زن‌ومردی[یعنی اینکه زن باید پشتِ سرِ مرد نماز بخواند] برداشته شده؛ در آنجا، نه در جای دیگر. [در غیر از مسجدالحرام] زن باید پشتِ سرِ مرد نماز بخواند و فاصلۀ او، چه از نقطه‌نظرِ مقارنه و چه از نقطه‌نظرِ تساوی باید تفاوت داشته باشد؛ هشت ذراع [یا] سه‌چهار متری باید فاصله داشته باشند. اگر مرد بیاید پشتِ سرِ زن نماز بخواند، نماز مرد باطل است؛ و اگر مرد قبلاً [مشغول نماز] بوده، زن بیاید جلوی مرد بایستد، نمازِ زن باطل است؛ و اگر [زن] در کنار [مرد] بایستد، باز باطل است.³ اما در مسجدالحرام، زن جلوی مرد هم بایستد، نمازِ هر دو درست است؛ این [حکم] فقط در مکّه است؛ در مسافرخانه‌های مکّه، در نمازها هرجا بخواهید بروید، اگر زن جلوی شما داشت نماز می‌خوانْد، شما نمازتان را بخوانید؛ هیچ اشکالی ندارد.⁴ در مدینه [یا] در جاهای دیگر این‌طور نیست؛ این فقط در مکّه است؛ و نه‌تنها در خودِ مسجدالحرام، [بلکه] در خارج از مسجدالحرام هم، «زن ‌و مردی» برداشته شده و همه می‌توانند در کنارِ هم یا [پشت سر یکدیگر] نماز بخوانند. البته سعودی‌ها «مردی و زنی» را رعایت می‌کنند و نمی‌گذارند زن‌ها [جلو] بایستند؛ در موقعِ نماز که می‌شود، زن‌ها را می‌برند عقب که عقب بایستند؛ یا اینکه در همان مقامِ ابراهیم زن‌ها را جلو نمی‌گذارند؛ [بلکه] عقب هستند.