رابطۀ حج و ولایت و اهمیت حفظ آثار آن

یعنی وقتی این بندگان خدا می‌گفتند: ما برای زیارت آمده‌ایم؛ درست می‌گفتند. در هرجا به آنها اتاق می‌دادند، حرفی نمی‌زدند، وضع اتاق‌ها هرطور بود حرفی نمی‌زدند، غذا هرطور بود حرفی نمی‌زدند، اتوبوس هرطور بود حرفی نمی‌زدند. درست شد؟!

لزوم تواضع واقعی و اثر آن در شئون نفْس

انسان باید این‌طور باشد و این قِسم خود را متواضع ببیند؛ واقعاً باید ببیند. اگر این‌طور باشد این مسئله می‌آید [و] در همۀ شئون نفْس نفوذ می‌کند و در همۀ کارها و افعال انسان، این قضیه خودش را نشان می‌دهد و واقعاً انسان، آن خواهد شد که «او» می‌خواهد. 

اما اگر نه، آمدیم و برای خودمان حساب رسیدیم که: «آن کار من خوب بود خوشم می‌آید!» یا «این کار را من خوب انجام دادم، الحمدلله!» یا «بالأخره یک زیارت باحال کردیم، الحمدلله!» اینها مسائلی است که نفْس، [آنها] را خوش می‌پندارد و بر آن خوشی دل‌خوش می‌شود. [درحالی‌که] چه کسی می‌تواند بگوید که ما قابل هستیم؟! چه کسی می‌تواند بگوید که ما این‌طور هستیم؟!

نقد عرضه کردن عمل به درگاه الهی و حکایتی در این باب

من در همان سفری که حدود سه سال پیش [به حج] مشرّف شده بودم، یک روز یکی از بزرگان و اساتید خودمان را ـ که فردی است بسیار متهجّد و اهل مراقبه ـ در کنار قبرستان دیدم. ایشان ما را به منزلشان بردند. در آنجا صحبتی شد و مطلبی که گفتند این بود: «من در عمرم یک کار فقط انجام داده‌ام» حالا بنده خدا می‌خواست از خودش تعریف کند، از یک نظر می‌خواست بگوید که ما کاری انجام نداده‌ایم و تمام این کارهای ما معلوم نیست که برای خدا باشد یا نباشد؛ ولی در همان مورد تعریفی که می‌خواست بکند، در همان‌جا هم اشکال و تأمّل وجود داشت. 

ایشان گفتند:

من وقتی به مکه رفتم، گفتم: خدایا، من در همۀ عمرم فقط یک کار برای تو انجام دادم و آن اینکه شش ماه متوالی را شب تا به صبح برای تو بیدار بودم و صبح را تا به شب برای تو روزه گرفتم. من در همۀ عمرم این کار را برای تو انجام دادم.