
ولایت تکوینی ملائکه
ولایت تکوینیِ ملائکه، و همانندیِ انسان و جن و شیطان با ملائکه، در استفاده از اسماء و صفات الهی
ولایت تکوینی فرشتگان، موضوع دومین جلسه از سخنرانیهای آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که دربارۀ «ولایت تکوینی» برگزار شدهاند. ایشان میفرمایند هر رویداد عالم دنیا، معلول علتی در عالم ملکوت است؛ و خداوند به تناسب هر پدیده، از میان صفات خود، صفات خاصی را بروز میدهد. خداوند این امکان را به ملائکه داده است که با استفاده از اسماء و صفات الهی، تصرفاتی در عالم انجام دهند. آنچه به نظر میرسد نکتۀ اصلی این سخنرانی باشد، این است که قدرت تصرّف تکوینی، به فرشتگان اختصاص ندارد، و ارادۀ خداوند به این تعلق گرفته است که انسان (بهویژه انسان کامل) و جن و شیطان نیز بهقدر ظرفیت خود بتوانند از اسماء و صفات پروردگار استفاده کنند؛ اما این بهمعنای تفویض امورِ عالَم به آنان نیست؛ بلکه استاد آیتالله طهرانی تصریح میکنند که زمام تمام امور هستی فقط و فقط در دست پروردگار متعال، و منشأ همۀ قدرتها مشیّت و قدرت خداوند است.
ولایت تکوینی ملائکه
توضیحات:
ولایت تکوینی فرشتگان، موضوع دومین جلسه از سخنرانیهای آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که دربارۀ «ولایت تکوینی» برگزار شدهاند. ایشان میفرمایند هر رویداد عالم دنیا، معلول علتی در عالم ملکوت است؛ و خداوند به تناسب هر پدیده، از میان صفات خود، صفات خاصی را بروز میدهد. خداوند این امکان را به ملائکه داده است که با استفاده از اسماء و صفات الهی، تصرفاتی در عالم انجام دهند. آنچه به نظر میرسد نکتۀ اصلی این سخنرانی باشد، این است که قدرت تصرّف تکوینی، به فرشتگان اختصاص ندارد، و ارادۀ خداوند به این تعلق گرفته است که انسان (بهویژه انسان کامل) و جن و شیطان نیز بهقدر ظرفیت خود بتوانند از اسماء و صفات پروردگار استفاده کنند؛ اما این بهمعنای تفویض امورِ عالَم به آنان نیست؛ بلکه استاد آیتالله طهرانی تصریح میکنند که زمام تمام امور هستی فقط و فقط در دست پروردگار متعال، و منشأ همۀ قدرتها مشیّت و قدرت خداوند است.
ولایت تکوینی ملائکه
13مثلاً من الآن دست خودم را حرکت میدهم و این قرآن را برمیدارم. این کارِ ساده را با قدرت پروردگار انجام دادم؛ زیرا خداوند این قدرت را در من قرار داده و من با این قدرت توانستم قرآن را بگیرم و بلند کنم؛ و الاّ نمیتوانستم. مثلاً اگر مشت من بسته بود، چگونه میتوانستم قرآن را بردارم؟! این مسئله دربارۀ هر چیزی صادق است. به همین دلیل ما میفهمیم فرشتگانی که به اذن خداوند کارها و تصرفاتی در عالم ماده و شهادت انجام میدهند، و اقدام بر پدید آوردن برخی مسائل و حوادث میکنند، برای انجام آنها از همۀ این اسماء استفاده میکنند.
استفادۀ فرشتگان از صفات مختلف الهی به تناسب مأموریتشان
یعنی فرشتگان حیات با استفاده از اسم «مُحیی» و اسم «حیّ»، مشیّت و ارادۀ خداوند متعال را در عالَمِ حیات اِعمال میکنند. ملائکۀ عذاب از اسم «قهّار» برای عذاب کردن مشرکین استفاده میکنند. فرشتگان مرگ مانند عزرائیل و ملائکۀ تحت فرمان او از اسم «مُمیتِ» خداوند بهره میبرند. به همین ترتیب، هر فرشتهای بهحسب وظیفهای که به او محوّل شده است [از اسمی از اسماء خداوند استفاده میکند].
استفادۀ عزرائیل از اسم مُمیت برای میراندن نفوس
مثلاً قرآن دربارۀ عزرائیل میفرماید: ﴿قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ﴾.1 مُراد از ﴿مَلَكُ الْمَوْتِ﴾ عزرائیل است که بهواسطۀ اسم «مُمیت» که در وجود اوست میمیراند؛ یعنی خداوند متعال اسم مُمیت را در عزرائیل که از ملائکۀ مقرّب است، به ودیعه نهاده است و عزرائیل از آن استفاده میکند.2
مباشر بودنِ عزرائیل برای میراندن نفوس، بدون نیاز به دعا
از شما سؤالی میپرسم: اگر عزرائیل بخواهد یک نفر را بمیراند و او را به عالم دیگر منتقل کند، آیا به درگاه خدا دعا میکند و بعد خداوند آن شخص را قبض روح میکند؟! خیر! بلکه عزرائیل خودش شخصاً روح او را بدون دعا قبض میکند؛ پروردگار به عزرائیل امر میکند و عزرائیل خودش میمیراند؛ این موضوع روشن است.
- سورۀ سجده (32) آیۀ 11. اللهشناسی، ج 3، ص 140:
«بگو ای پیغمبر! شما را قبض روح میکند آن فرشتۀ مرگی که بر شما گماشته شده است.» - صوت در این قسمت ابهام دارد. (محقق)
- سورۀ سجده (32) آیۀ 11. اللهشناسی، ج 3، ص 140:
