
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
مجلس دوم
شرح و ترجمۀ رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام محور این گفتار از حضرت علامه آیت الله حاج سید محمد حسین حسینی طهرانی میباشد. امام سجاد علیهالسلام در این بخش از رساله به حقوق حاکم و رعیت، وظیفۀ اطاعت از حاکم در چارچوب اطاعت الهی، و نیز مسئولیت حاکمان در رعایت عدالت و رفتار پدرانه با مردم اشاره میکنند. همچنین حق شاگرد بر معلم و وظیفۀ اهل علم در تعلیم صحیح، پرهیز از تکبر و دریغ نکردن دانش از طالبان علم مورد تأکید قرار میگیرد. در ادامه، حقوق خانوادگی از نگاه اسلام تبیین میشود؛ از جمله حق همسر و ضرورت رفتار همراه با رحمت و مدارا، حق مادر و پدر و جایگاه عظیم آنان در شکلگیری وجود انسان، و نیز مسئولیت والدین در تربیت دینی و اخلاقی فرزندان. همچنین امام سجاد علیهالسلام به حق فرزند و وظیفۀ هدایت او به سوی طاعت الهی اشاره میکنند. در بخش پایانی، حق برادر و جایگاه او به عنوان پشتوانه و قوت انسان مطرح میشود و بر ضرورت نصیحت، یاری و پرهیز از سوءاستفاده از قدرت او در راه ظلم یا معصیت تأکید میگردد. این مجلس نشان میدهد که رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام نظامی جامع از اخلاق اجتماعی و خانوادگی ارائه میکند که بر پایه عدالت، رحمت، مسئولیت و بندگی خداوند استوار است.
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
7پس عمل کن در امورات آنها، عمل کسی که بداند اگر به آنها احسان کند مورد ثواب خدا واقع خواهد شد، و اگر به آنها احسان نکند و اسائه [و] بدی کند، مورد عقاب و عذاب خدا واقع خواهد شد.»
حق برادر
و أمّا حَقُّ أخیکَ فَأن تَعلَمَ أنّهُ یَدُکَ و عِزُّکَ و قُوَّتُکَ، فَلا تَتَّخِذهُ سِلاحًا علیٰ مَعصیةِ اللهِ و لا عُدَّةً لِلظُّلمِ لِخَلقِ اللهِ، و لا تَدَع نُصرَتَهُ علیٰ عَدُوِّهِ و النَّصیحَةَ لَهُ، فَإن أطاعَ اللهَ و إلّا فَلیَکُنِ اللهُ أکرَمَ عَلَیکَ مِنهُ و لا قُوَّةَ إلّا بِاللهِ.1
«اما حق برادرت بر تو، این است که بدانی آن برادر، دست توست و عزّت توست و قوّت توست. او را سلاح و حربه برای معصیت خدا قرار نده که از قدرت و عزّتی که دارد استفاده کنی، و به آن قوّت و عزّت متّکی بشوی و او را مانند سلاحی که انسان با آن سلاح به جنگ میرود، آن سلاح را دست بگیری و به جنگ خدا بروی و معصیت خدا انجام بدهی. و آن برادرت را زمینه و مقدمه برای ظلم نسبت به احدی از مخلوقات خدا قرار نده و در ربودن حقوق محرومین به قدرت برادرت اتکا نکن.
و دیگر آنکه برادرت را از یاری دریغ منما؛ هر وقتی که دشمنی دارد، او را برعلیه دشمنش یاری کن.
و دیگر آنکه او را در تمام امور نصیحت کن و اندرز بده. اگر خدای علیّ أعلیٰ را اطاعت کرد، چه بهتر، و اگر اطاعت نکرد، خداوند علیّ أعلیٰ گرامیتر است بر تو نسبت به او. امرش بهسوی خداست. و لا قُوَّةَ إلّا بِاللهِ.»
إنشاءالله بقیۀ این حدیث شریف برای روزهای دیگر.
صلواتی ختم کنید.
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّدٍ
- مکارم الأخلاق، ص 420 ـ 421.
