
مفاسد علماى سوء و حرمت تبعیت از آنها
سومین سخنرانی از مجموعۀ «سالک آگاه»، که توسط حضرت علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) به مناسبت ولادت امام حسن عسکری علیهالسلام ایراد شده است، به شرح تفصیلی حدیثی مهم از ایشان در مورد صفات علمای سوء و حرمت تبعیت عوام از آنها، میپردازد. امام صادق علیهالسلام در این روایت توضیح میدهند که عوام یهود به این دلیل مذمت شدند که با وجود مشاهدۀ فسق آشکار، دروغگویی، دنیاطلبی و تعصب شدید در علمایشان، باز هم کورکورانه از آنها پیروی کردند و از معرفت قلبی خود بهره نبردند. سپس امام این حکم را به امت اسلام نیز تعمیم میدهند و تأکید میکنند که عوام شیعه نیز اگر از فقیهی که آشکارا فاسق، دنیاطلب و اسیر هوای نفس است پیروی کنند، مانند همان قوم یهود مذموم خواهند بود. در مقابل، تقلید تنها از فقیهی جایز است که صیانت نفس دارد، حافظ دین است، با هوای نفس خود مخالفت میکند و مطیع امر مولای خویش است.
مفاسد علماى سوء و حرمت تبعیت از آنها
12«وَیل دوّم: بر آنچه که کسب میکنند! ویل برای آن اموالی است که از مردم میگیرند، به واسطۀ اینکه عوام را بر همان کفر به پیغمبر و حجّت خدا علی بن أبیطالب برقرار کردند.»
آنها در مقابل این تبلیغاتشان، از مردم یک مزدی میگیرند و مردم هم خوشحال میشوند. آنها ایمان خودشان را فروختهاند، آخر در مقابل آن از مردم چه میگیرند؟! از مردم چه میگیرد؟! یک کاسۀ نبات میگیرند، گوسفند میگیرند، یک فرش میگیرند، یک قصر میگیرند؛ از اینکه بالاتر نیست!
علمای یهود منبر هم میروند، صحبت هم میکنند، کیف هم میکنند، مردم هم شاد میشوند و پول فراوان هم میدهند؛ دیگر نمیدانند از جیب مسکین خودشان پولهای بیجهت دادند و مغزشان شسته شده و خراب شده است، و یک مشت اباطیل به جای حقایق تحویل آنها داده شده است! بدبختی از این بالاتر دیگر چیست؟
تا اینجا تفسیری بود که خود حضرت امام حسن عسکری علیه السّلام راجع به این آیات شریفه که دربارۀ علمای یهود و مستضعفین آنها است، بیان فرمودند.
علّت ذمّ پروردگار نسبت به عوام یهود به خاطر پیروی از علمایشان
ثُمَّ قال علیه السّلام:
قالَ رَجلٌ لِلصّادقِ علیه السّلام: فإذا کان هؤلاء القومُ مِن الیَهودِ لا یَعرِفون الکتابَ إلّا بما یَسمَعونه مِن عُلَمائِهم لا سبیلَ لهم إلیٰ غیره، فکیفَ ذَمَّهم بِتَقلیدهم و القبولِ مِن عُلمائِهم؛ و هل عوامُّ الیهود إلّا کعَوامِّنا یُقلِّدون علماءَهم؟
حضرت امام حسن عسکری میفرمایند که:
«مردی در مقام سؤال از حضرت امام جعفر صادق علیه السّلام پرسید: اگر این قوم از یهود (مستضعفین و عوام یهود) که شما میفرمایید تورات و کتاب خدا را نمیشناسند، مگر آنچه را که از ناحیۀ علما به آنها میرسید و از ناحیۀ علما میشنیدند، و راهی برای آنها به سوی درک واقع و حقیقت نبود؛ چرا خدا آنها را مذمّت کرد که شما از علمای خود تقلید میکنید و از علمای خود مطالب را قبول میکنید؟ آنها که راهی نداشتند، چرا آنها را مذمّت کرد؟ همینطور که عوام ما از علمایشان تقلید میکنند، عوام یهود هم از علمای خودشان تقلید میکنند، پس چرا عوام آنها گنهکارند؟ و آیا عوام یهود غیر از عوام ما هستند؟»
