حقیقت دنیا

اینكه امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در نهج‌البلاغه می‌فرماید: «أيُّها النّاسُ، إنّما الدّنيا دارُ مَجازٍ و الآخِرَةُ دارُ قَرارٍ، فَخُذوا مِن مَمَرِّكُم لِمَقَرِّكُم؛¹ ای مردم، دنیا محلّ عبور و آخرت محلّ قرار و مقصد است، بنابراین از این دنیا كه محلّ گذر است برای مقرّتان توشه بگیرید»، برای همین نكته است كه بدانیم خداوند به هركس نصیبی داده است، و او ظالم نیست.

معرفت به عدل الهی پس از حصول نگاه آلی به امور دنیا

نكته دقیق و قابل توجه در اینجا آن است كه: خداوند مالك تمام بندگانش است و هر فردی را به هر مقداری كه بخواهد در این دنیا نگه می‌دارد؛ عمر فردی را چهل‌وسه سال و شخصی را هفتاد سال تعیین می‌كند. اینكه چرا بیشتر تعیین نكرده است، دیگر به ما مربوط نیست؛ او مالك است و قرار نیست ما همه‌چیز را بدانیم.

ولی ما می‌گوییم «خدایا، چرا به او هفتاد سال و به من چهل‌وسه سال عمر می‌دهی؟! این ظلم است!» خداوند هم می‌فرماید: «من ظالم نیستم! اگر به او هفتاد سال عمر دادم، از مسئله دیگری كم گذاشته‌ام، و اگر به تو چهل‌وسه سال عمر می‌دهم به مسئله دیگری اضافه می‌كنم؛ سرسوزنی هم كم نمی‌گذارم و به آن مقداری كه تو بتوانی در این دنیا به كمال برسی برای تو سهمیه قرار می‌دهم. عمر طولانی هیچ دلیلی برای اینكه تو را به مقصد برساند نیست، و عمر كوتاه نیز هیچ دلیلی برای اینكه تو را از مقصد باز بدارد نیست.

بنابراین، اگر لحظه‌ای كه باید برای انسان بگذرد، نیاید، آن لحظه در عالم دیگر محفوظ است؛ اما بدانید كه اگر یك لحظه را به بطالت گذراندید، آن یك لحظه از دست رفته و دیگر در آن دنیا چیزی از خدا طلب نخواهید داشت!

در اینجاست كه به معنای این كلام امیرالمؤمنین علیه‌السّلام می‌رسیم كه می‌فرماید: «أيُّها الناس، إنّما الدّنيا دارُ مَجازٍ و الآخِرَةُ دارُ قرارٍ، فَخُذُوا مِن مَمَرِّكُم لِمَقَرِّكُم.» امیرالمؤمنین می‌فرمایند: ای انسان، خداوند برای تك‌تك افراد بشر برحسب استعداد وشرایط آنها، جهت رسیدن به كمال سهمیه‌ای قرار داده است؛ اگر در عالمِ دنیا كوتاه آمدی، دیگر توقع آن كمالات را در آخرت از من نداشته باش، و اما اگر در این دنیا كوتاه نیامدی و به‌دنبال حقیقت بودی و سهمیه دنیای تو تمام شد، در عالم برزخ به تو فرصت خواهیم داد.