حقیقت دنیا

خداوند حج را این‌طور قرار داده است تا به ما بگوید: ای بشر بیچاره‌ای كه دنیا تو را گرفته است، بیا نگاه كن و ببین در عالم توحید، جریان قرب به من چگونه‌است؛ من خدایی هستم كه تو را با آن فقیر در كنار هم می‌گذارم! گرچه تابه‌حال كه خودت را جدای از بقیه می‌دانستی، به تو كاری نداشتم، اما الآن كه به حج آمدی بیا این واقعیت را ببین!

موقعیت انسان در عالم قبر با حال احرام در حج یكی است. برای فردی كه از این دنیا می‌رود، این دعا را می‌خوانند:

اللَهمَّ إنَّ هذَا المُسَجّى قُدّامَنا عَبدُكَ و ابنُ عَبدِكَ و ابنُ أمَتِك؛ نَزَلَ بِكَ و أنتَ خَيرُ مَنزُولٍ بِه ... اللَهمَّ إن كانَ مُحسنًا فَزِد فى إحسانِهِ، و إن كانَ مُسيئًا فَتَجاوَز عَن سَيّئاتِهِ!²«خدایا! این كسی كه الآن بر روی زمین افتاده، بنده توست، بنده‌ای كه دستش از همه‌جا كوتاه شده و دیگر راه به جایی ندارد، و تو خود می‌دانی با او چه كنی ... خدایا اگر محسن است بر احسانش بیفزا، و اگر گناهكار است، تو ارحم‌الرّاحمینی، پس گناهش را ببخش!»

بالاخره روزی ما را هم روی زمین می‌گذارند و شخصی برای ما نماز میت می‌خواند؛ این حال بازگشت انسان مانند همان حال توحید در حج است.

از مطالبی كه گذشت روشن شد كه منظور از توصیه‌های اكید امیرالمؤمنین و ائمه علیهم‌السّلام نسبت به دوری از دنیا، نظر استقلالی كردن است كه انسان را در چاه می‌اندازد؛ و منظور از سفارش‌های اكید آنها نسبت به عمل در دنیا و توشه‌گرفتن‌از آن، نظر آلی و واسطه‌ای به دنیا داشتن است كه هرچه این نظر در انسان بیشتر باشد، نفع و نصیبش بیشتر خواهد بود.

امیدواریم خداوند بصیرت و دانش ما را نسبت به تكلیف و مسئولیتی كه او بر دوش ما قرار داده است، هرچه بیشتر بفرماید، و عاقبت و سرنوشت ما را در ارتباط با خودش هرچه پُر بهره‌تر بگرداند! امیدواریم كه خداوند متعال در آنی از آنات، ما را به خودمان وا نگذارد و همیشه او كافِل اعمال ما باشد؛ خودش راه صلاح را برای ما مشخص و ما را موفق كند كه در آن راه حركت كنیم.