لزوم شرعى ذكر براى حركت سالك به‏ سوى مبادى كمالیّه‏

تأثیر تكوینی ذكر بر محیط

جای هیچ شكی وجود ندارد كه اگر شما به منزلی وارد شوید كه در آن ذكر خدا نباشد، كدورت قلب پیدا می‌كنید؛ اگر به‌جای یك تابلوی ذكر، یك منظره نامناسب در اتاق خود بگذارید، حال شما عوض خواهد شد. اگر در اتاقی ده دقیقه قرآن تلاوت شود و سپس ده دقیقه موسیقی نواخته شود، حال شما در هركدام از این دو صورت متفاوت خواهد بود؛ اگر بزرگی از بزرگان وارد اتاقی شود و فرد مكدّری وارد شود، حال شما تغییر خواهد كرد؛ اگر در حرم حضرت معصومه علیهاالسّلام وارد شوید، آن حال‌وهوا در شما تأثیر دارد؛ این تغییرات واقعیاتی تكوینی است كه نمی‌توان با آن جنگید و مقابله نمود.

كلام رسول خدا پیرامون برتری ذكر بر جهاد در راه خدا

امام صادق علیه‌السّلام در ادامه روایت می‌فرمایند:

وقَد قالَ رسولُ اللَه صلَّى اللَه عليهِ و آلِهِ و سلَّمَ: «أ لا أُخبِرُكُم بِخَيرِ أعمالِكُم لكم، أرفَعِها فى دَرجاتِكم و أزكاها عندَ مَليكِكُم، و خَيرٍ لَكم مِن الدّينارِ و الدِّرهَمِ، و خَيرٍ لَكم مِن أن تَلقَوا عَدُوَّكُم فَتَقتُلوهُم و يقتُلوكُم؟» فقالوا: «بلى.» قالَ: «ذِكرُ اللَه عَزَّ و جلّ كثيرًا.»¹«جدم رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم فرمود:" آیا به شما نگویم بهترین اعمالتان چیست؟ عملی كه شما را نسبت به سایر اعمال بالاتر می‌برد و در نزد پروردگارتان خالص‌تر می‌گرداند، و از درهم و دینارِ این دنیا برای شما بهتر است، و از آنكه با دشمن خود بجنگید و بكُشید و كشته شوید نیز برای شما بهتر است!" گفتند:" بله یا رسول‌اللَه!" فرمود:" یاد و ذكر بسیار خداوند است."»

میزان كسب فیوضات الهی به‌مقدار اشتغال به ذكر

در خاتمه امام صادق علیه‌السّلام می‌فرمایند:

جاءَ رَجُلٌ إلَى النَّبىِّ صلَّى اللَه عليهِ و آلِهِ، فقالَ: «مَن خَيرُ أهلِ المَسجدِ؟» فقالَ: «أكثرُهُم لِلهِ ذِكرًا.» و قالَ رسولُ اللَه صلَّى اللَه عليهِ و آلِهِ و سلّمَ: «مَن أُعطِىَ لِسانًا ذاكِرًا فَقد أُعطِىَ خَيرَ الدّنيا و الآخِرةِ.» و قالَ فى قولِهِ تعالى: (وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ)² قالَ: «لا تَستَكثِر ما عَمِلتَ مِن خَيرٍ لِلهِ تعالى.»³ «شخصی نزد پیغمبر آمد و گفت:" بهترین افرادِ اهل مسجد چه كسانی هستند؟" رسول خدا فرمود:" كسانی كه بیشتر ذكر خدا می‌كنند." و فرمود:" خیر دنیا و آخرت به كسی داده شده كه لسان و زبان ذاكر داشته باشد." و حضرت در تفسیر آیه بر كسی منّت مگذار، درحالی‌كه عمل خود را بزرگ و بسیار ببینی و نسبت به آن دچار عُجب شوی فرمودند:" آنچه را از عمل خیر برای خداوند متعال انجام داده‌ای، زیاد مشمار."»