حقیقت علم نور است

در آیات قرآن می‌بینیم كه نقطه ضعف در حركت اجتماعی مردم را متابعت از ظنّ می‌داند. (وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً إِنَّ اللَه عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ)؛¹ متابعت اكثر مردم از ظنّ است نه اینكه ظنّ در بعضی موارد كفایت از حق می‌كند، اصلًا در هیچ مرحله‌ای و به‌هیچ‌وجهی، ظنّ متابعت و دنباله‌روی از حق نمی‌كند، به حق نمی‌رسد و بی‌نیاز نمی‌كند.

نود و نه درصد بدبختی‌ها، مسائل، خلاف‌ها، تشویش‌ها و فجایعی كه در دنیا اتفاق می‌افتد، بر اساس ظنّ است. شما در طرز تفكر، صحبت و رفتارها چند درصد كارِ اشخاص را بر اساس علم ارزیابی می‌كنید؟ فلانی با فلان‌كس قهر كرده چون فلان مطلب را به او گفته، ولی وقتی تحقیق می‌شود اصلًا چنین چیزی نبوده است؛ بعد بر این اساس اختلافات و جدایی‌ها شكل می‌گیرد، درحالی‌كه مطلب، چیزی بوده و چیز دیگری برداشت كرده‌اند.

تمام مسائلی كه بشریت در دنیای امروز به آن مبتلاست به‌خاطر این است كه این اصل مهم انسانی، فطری، عُقلایی و اسلامی را رعایت نمی‌كند. حرفی را از شخصی می‌شنود، امّا نصف آن را نمی‌شنود، بعد می‌گوید به من اهانت كرده است. حرفی از شخصی می‌شنود منظور او را نمی‌فهمد، حمل بر مسئله خلاف می‌كند، پس اهانت می‌كند.

بنده چندی پیش مسئله‌ای را مطرح كرده بودم كه منظورم مطلب دیگری بود؛ از قول من به شخصی كه در یكی از شهرستان‌های دور است گفتند آقا این قضیه را راجع به شما گفته است!

اصلًا شما از من شنیدید كه راجع به این شخص چنین حرفی بزنم؟ ببینید! خود ما هم به این قضایا مبتلا هستیم، سراغ مردم نرویم. من مطلبی را نقل می‌كنم، شما مطلبی را نقل می‌كنید، اسم شخص خاصی را نمی‌خواهم بیاورم، بعد مخاطب بر اساس ذهنیات و بعض قرائن تشخیص می‌دهد، منظور فلان آقاست، و بعد نقل می‌كند. شما كه نشنیدی! اگر آن آقا می‌خواست خودش می‌گفت، چرا تهمت می‌زنی؟ تهمت حرام است. بعد هم اسم خودمان را سالك می‌گذاریم.