كیفیت تدبیر امور ضمن رعایت مقتضاى مقام عبودیت
كيفيت تدبير امور به مقتضاي مقام عبوديت. شرح فقره: قلت يا ابا عبداللَه ما حقيقة العبودية ...و لا يدبِّر العبد لنفسه تدبيراً. 1 در حالي كه بناي اسلام بر ايجاد نظم و تدبير دقيق در همه امور شخصي و اجتماعي است چگونه امام صادق عليه السلام تحقق معناي عبوديت را در عدم تدبير عبد بيان ميكنند 2 خداوند متعال در هر مسأله از مسائل زندگي براي شخص سالك ميزان قرار داده است كه عمل بر طبق آن سبب به فعليت رسيدن مرتبه ای در وجود او خواهد شد 3 ذكر برخي از مطالب مرحوم علّامه طهراني به يكي از علماء كه درخواست دستگيري و هدايت از ايشان را كرده بود 4 وظيفه شاگرد اطاعت کامل از استاد و ولي كامل الهي ميباشد 5 مرحوم علّامه طهراني ميفرمودند: مقام عزت پروردگار را بايد در وجود اولياي خدا يافت 6 در مكتب عرفان ميان حضور و غيبت امام عليه السلام تفاوتي وجود ندارد چرا كه ايشان با وجود تك تك افراد معيت دارند 7 پايه و اساس در مكتب عرفان بر معرفت و شناخت مقام امام عليه السلام و ولايت ميباشد 8 عرفاء و اولياء الهي به دنبال تحقق ظهور باطني امام عليه السلام در وجود و قلب خويش هستند 9 مرحوم علّامه طهراني ميفرمودند: اميرالمؤمنين عليه السلام آمده است تا افراد را در همان رتبه و مرتبهاي كه خودش قرار دارد ببرد 10 توضيحي راجع به حقيقت مقام ولايت امام زمان عجل اللَه تعالي فرجه 11 ميزان در دموكراسي اسلامي اين است كه هيچ فرد از افراد جامعه نتواند ضرري به هم نوع خود در هيچ مرتبه از مراتب كمالي برساند 12 بر اساس كلام امام صادق عليه السلام نيت انسان در مقام عمل و در مقام اشتغالات خويش تنها بايد بر اساس عمل به تكليف و رضاي الهي باشد
مرتب سازی:
كیفیت تدبیر امور ضمن رعایت مقتضاى مقام عبودیت
14همانطوری كه در مسائل مادی موازین ما با مسائل معنوی تفاوت میكند، در مسائل معنوی مصالح ما و مفاسد ما، منافع ما و مضار ما، ما نمیتوانیم با این عقل خود آن مصالح را تشخیص بدهیم. امروز یك كاری میكنیم فردا میگوییم ای داد اشتباه بود. امروز یك عملی را انجام نمیدهیم فردا میگوییم چرا ما انجام ندادیم. امروز دست به یك اقدامی میزنیم فردا متوجه میشویم این قضیه است.
خدای متعال برای این مطلب میزان قرار داده است آن میزان را باید جستجو كنیم كجاست؟ آن میزان را باید پیدا بكنیم. در تمام مسائل این میزان وجود دارد. مسائل شخصی و مسائل اجتماعی این میزان وجود دارد. این بنا، بنای اسلام است؛ چون بنای اسلام فقط بر صرف اداره اجتماع نیست، بنای اسلام فقط بر صرفدموكراسی كه امروزه میگویند نیست. دموكراسی در بنای اسلام یكی از شعب احكام اسلامی است. بله، آن دموكراسی واقعی نه آنچه را كه مطرح است آن دموكراسی و عدالت اجتماعی واقعی چیزی جز احكام اسلام نیست. عدالتی كه هیچ فرد از افراد جامعه نتواند ضرری به همنوع خود در هیچ مرتبه از مراتب كمالی برساند توجه كنید به این قید در هیچ مرتبه از مراتب كمالی نتواند ضرر برساند و خود او برای رسیدن به مراتب كمالی هیچ مانعی در سر راه خود مشاهده نكند، این عدالت، میشود همین میزان، این دموكراسی اسلامی است. راجع به این قضیه هم كه قبلًا خیلی مفصل بحث شد. حالا این مسئله در تحت اشراف و نظارت دستورات الهی تحقق پیدا میكند.
بنابراین تدبیرِ در مسائل، ضروریترین مسئلهای است كه در اسلام به آن تأكید شده. حالا چطور امام صادق علیه السّلام میفرماید: ولا يدَبِّرُ العبد لنفسه تدبيراً؛ مرد تدبیری را در امور خودش انجام ندهد. چطور ممكن یك همچنین قضیهای باشد؟ راجع به این مسئله صحبت شد و حالا ما این كلام امام صادق علیه السّلام را دیگر در امروز میخواهیم جمع كنیم.