دیدگاه مكتب عرفان در ارتباط با تكالیف شرعیه و دستورات الهى

باید به ایشان گفت خیلی شما اشتباه كردید. ایشان خیال می‌كنند عبادت معنایش همین است كه یك عدهّ‌ای بیایند و یك نمازی بخوانند و هیچ اثری بر این مترتّب نمی‌شود. اگر جناب سعدی یك لحظه لذت عبادت نماز و روزه و ارتباط با خدا را می‌دانستند یك همچنین شعری را نمی‌سرودند. بله ما قبول داریم كه خدمت به خلق از افضل عبادات است اما نه اینكه بیاییم بگوییم به جز خدمت خلق نیست.

خود مرحوم آقا رضوان اللَه علیه یك روز از استادشان مرحوم آقای انصاری سؤال كردند كه بهترین عملی كه انسان را زودتر به مقصود می‌رساند در راه خدا چیست؟ ایشان فرمودند بعد از انجام فرائض و واجبات و ترك محرّمات، قضای حاجت مؤمن بهترین عملی است كه انسان را سریع‌تر به خدا می‌رساند، بعد از واجبات و بعد از ترك محرّمات. خدمت به خلق بسیار مهم است در روایات هم داریم و از مسائل بسیار مؤكّدی است كه در اینجا آمده. اما نه اینكه به جز خدمت خلق نیست. تا شخصی در مقام عبادت و در مقام انجام تكلیف به تهذیب نرسد كه نمی‌تواند خدمت به خلق بكند. ما آمدیم بدون اینكه به جنبه تهذیب خود توجه كنیم خدمت به خلق را وسیله برای فرار از طریق و مشی در راه و تكلیف قرار دادیم. آقا به خلق خدمت‌كنید نماز خواندن چه فائده‌ای دارد؟ آقا به مردم خدمت بكنید مكّه رفتن چه فائده‌ای دارد؟ پول مكّه را به فقرا بدهید برای چه انسان برود در آنجا خرج بكند؟ چرا برود پول حجّ بدهد، انسان به فقرا می‌دهد. خدمت به فقیر و كمك به فقیر جای خود دارد اما مسئله عبادات در كنار این هم جای خود دارد. عبادات و تكالیفی را كه انسان انجام می‌دهد در وهله اول موجب تهذیب خودش است. این تهذیب اگر انجام گرفت آن‌وقت انسان می‌تواند به مردم خدمت كند و الّا خدمت به مردم سر از جاهای دیگری در می‌آورد.