آثار سوء مباهات و راه‏هاى مقابله با آن‏

ولی این غفلت، غفلت مركب است؛ غفلتی است كه برای انسان روشن می‌شود، منتها انسان نمی‌آید و او را در نفس خود تثبیت كند، سفت كند. چون اگر سفت بشود دنبال مطلب حركت می‌كند. این می‌آید چكار می‌كند؟ این می‌آید آن مطلب را و آن قضیه‌ای را كه برایش اتّفاق می‌افتد همین كه می‌خواهد بیاید رویش فكر كند یك مرتبه آن صحنه دیگر را می‌آورد. سیدالشّهدا دارد با او حرف می‌زند. خوب بنشین فكر كن احمق! روی حرف‌های سیدالشّهدا یكی‌یكی فكر كن، بنشین تأمل كن، اصلًا حكومت ری را هم نمی‌خواهند به تو بدهند یك بی‌گناه را برای چه می‌خواهی بكشی؟ اصلًا فرض كنیم آخرتی هم وجود ندارد، هیچ مسئله‌ای هم وجود ندارد. خدا به تو عقل داده یا نداده؟ چرا می‌خواهی یك بی‌گناه را بكشی؟

اینجاست كه امیرالمؤمنین علیه السّلام می‌فرماید: اگر حكومت دنیا و آخرت را به من بدهند یا حكومت آسمان و زمین را به من بدهند كه من یك دانه گندم یا دانه جویی را از دهان یك مورچه درآورم این كار را نخواهم كرد. ـ این مرد، مرد حقّ است ـ یعنی چه؟ یعنی حقّ برای من حقّ است و حقّ برای من كوچك و بزرگی ندارد. حقّ برای من واجب‌الاتباع است چه آن حقّ در ظهورش و در مظهر خودش با انسان‌ها باشد یا اینكه آن حقّ در ظلّ یك مورچه بخواهد تجلّی كند و ظهور پیدا بكند. برای من مخالفت با حقّ مطرح است نه اینكه آن حقّ در كجاست. اگر به امام حسین برسد نه، آن خیلی بزرگ است، نه، آنجا نمی‌رویم. اگر به یك مورچه برسد، نه اشكال ندارد حالا هم یك لگدش هم كردیم. نه، امیرالمؤمنین می‌خواهد این را بفرماید كه انسان باید به دنبال حقّ باشد. وقتی می‌بیند كه این در اینجا ناحقّ است باید در قبالش بایستد.

وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ‌ لذا تمام افراد، هركدام به میزان سعه خودشان و به میزان درك خودشان مشمول این آیه خواهند بود همه افراد. ما نگوییم اینها نمی‌دانند، ما نگوییم اینهایی كه در خیابانند، نمی‌دانند، ما نگوییم آنهایی كه در آنجایند نمی‌دانند، ما نگوییم اینهایی كه ... نه. بخواهند می‌دانند، نمی‌خواهند كه بدانند. منتها هر كسی به اندازه خودش. بله، ممكن است بعضی از اینها در یك محدوده‌ای باشند كه اصلًا توجّه كافی به مسئله نكرده باشند و ما نمی‌دانیم، ما اطلاع نداریم. لذا امر هر كسی را باید به خدای خودش ما بسپاریم. چون ما از خصوصیات یك فرد اطلاع نداریم. بله، بعضی از افراد را واقعاً می‌دانیم اینها افرادی هستند كه در مقام بر آمدند، اینها مخالفت می‌كنند اینها چه می‌كنند و بسیاری هم همین‌طور هستند بسیاری، ولی حالا بعضی از افراد هستند انسان شك می‌كند اینها عامی محض هستند. آنها هم حسابشان، حساب جدایی است كه شاید در صحبت بعدی ما این قضیه این مطلب مطرح بشود.