تبیین مسئلۀ ارتداد و شرایط تحقق آن و کیفیت تعامل مسلمانان با سایر مذاهب

امیرالمؤمنین علیه السّلام از دست همین مسئله ناله دارند. می‌گوید مردم شما یك علی را دارید، خلیفه رسول خدا را دارید، ساقی كوثر را دارید، فاعل ما یشاء را دارید، كسی كه‌هر چه بخواهی در او می‌یابی، كسی كه به شما می‌گوید سلونی قبل ان تفقدونی¹ و شما او را می‌آزمایید و به صدق او پی می‌برید. هر چه می‌خواهید از من بپرسید. مردم آن طرفی‌ها چه كسی را دارند؟ معاویه را دارند. ولی وقتی‌كه جنگ می‌شود آنها را نگاه می‌كنیم با چه شدت و حرارتی دارند از آن موقعیت دنیوی خودشان دفاع می‌كنند. هر روز شما برای من یك بامبول در می‌آورید، هر روز شما برای من یك دسیسه می‌كنید، هر روز شما برای من یك مطلبی ... یا علی گرم است، فردا سرد است، این‌طور شده. پایم خار رفته، چشممان چه رفته. ای كاش یك نفر از آنها را می‌گرفتم و ده نفر از شما را به آنها می‌دادم.

این كلام امیرالمؤمنین حكایت از چه می‌كند؟ حكایت از همین قضیه می‌كند. اینها افرادی هستند كه به همین‌كه در این موقعیت قرار گرفتند بسنده كردند، نخواستند بالاتر بروند، نخواستند رشد كنند. ولی دنیا نیست در آن طرف است، نیست زرق و برق آنجاست، چشم می‌گیرد، نفس برای رسیدن به حطام دنیا در حال سعی و تلاش است. جنگ می‌كند، خودش را به كشتن می‌دهد ولی دست برنمی‌دارد. تا آن حدی كه دیگر از توان بیفتد و از بین برود.

یكی از مهم‌ترین آفات برای ما این است. اینكه امام صادق علیه السّلام می‌فرمایند و از خداوند می‌خواهم تو را موفق كند، اشاره حضرت به این آفت است كه وقتی انسان عمل می‌كند در این دستورات، یك مقداری كه جلو می‌رود كم‌كم برای او عادی می‌شود، متوجه این نیست كه تو كه در این مطالب قرار گرفتی تازه در بهشت واقع شدی، دیگر توقف چه معنا می‌تواند داشته باشد؟ توقف چه انگیزه‌ای می‌تواند داشته باشد؟ مگر انسان غیر از این موقعیت می‌تواند جای دیگری هم برود؟ به امید چه چیزی دیگر انسان بخواهد وضعیتش را بگذراند؟ به امید اینكه بعداً یك قضیه‌ای اتفاق بیفتد، چه قضیه‌ای می‌خواهد اتفاق بیفتد؟ در را باز كردند و انسان را در این باغ وارد كردند، تمام شد. انسان بخواهد بیاید در این باغ و بعد چشم داشته باشد به یك مطلب دیگر این می‌شود وساوس شیطان، نرسیدی. پس بنابراین حالا خیلی انجام دادی، ندادی، كردی، نكردی، حالا، دیگر قبولت كردند دیگر. این مقدار كه قبولت كردند دیگر تمام شده مسئله، نه! تازه اول راه است، تازه اول مسیر است.