دیدگاه مکتب عرفان نسبت به مساله تغذیه و پرهیز از افراط و تفریط (١)

علی كل حال این مطالبی كه خدمت رفقا عرض شد شاید بی مناسبت هم با حلول ماه رجب كه در پیش‌داریم نباشد و شایسته ورود در این ماه همان طوری كه خدمت رفقا عرض شد رعایت بیشتر و مراقبه بیشتر در این زمینه است، در ماه رجب بخصوص و شعبان و رمضان و در این سه ماه آن چه را كه بنده از روش بزرگان استنباط كردم، توجه بیشتر و مراقبه بیشتر است، البته خب این مسئله باید همیشه همین طور باشد نه این كه انسان فرض كنید كه صبر كند كه همین كه حلال ماه رجب را دید بخواهد وضعیت خود را عوض كند بلكه بزرگان همیشه توصیه می‌كردند كه انسان از مدتها قبل به فكر ورود در این اشهُر مباركه و ممتاز از سایر اشهُر باشد و این كه بتواند استفاده كند.

مرحوم آقا رضوان اللَه علیه در همان سنواتی كه در تهران بودند بعد از مراجعت از نجف بنده از دوران طفولیت به یاد دارم كه قبل از ماه رجب ایشان با همان عده مختصری كه از دوستان بودند شب یك مجلسی داشتند و بعد راجع به این مسائل صحبت می‌كردند و تذكراتی می‌دادند، در بعضی از این شبها ترجمه و توضیح و تفسیر ادعیه ماه رجب مخصوصا دعای خاب الوافدون علی غیرك و خسر المتعرضون الا لك .... را ایشان می‌فرمودند كه متأسفانه نسبت به این قضیه مطالبی در دست نیست و از جمله نكاتی كه به آن خیلی اهتمام داشتند یكی مسئله كیفیت تغذیه بود كه می‌فرمودند كه در این ماه همین طور در ماه شعبان و رمضان خوب است كه سالك تغییری در تغذیه خود به وجود بیاورد و آن تغذیه به نحوی باشد كه در عین سبكی بتواند او را برای انجام عبادات حفظ كند و نگه دارد ایشان می‌فرمودند كه در این سه ماه انسان خوب است كه هیچ وقت احساس سیری نداشته باشد، احساس ثقل نداشته باشد، غذایش به یك نحوی باشد كه همیشه احساس بكند كه غذا بر او مسلط نیست، معده او را درگیر نمی‌كند، فكر او را معده به خود مشغول نمی‌كند، این مسئله برای جلب فیوضات و جذبات به خصوص در ماه رجب خیلی اهمیت دارد، آن چه را كه بنده شنیدم در یكی جلسات از ایشان این بود كه توقع نداشته باشد سالك كه آن چه را كه خداوند متعال برای بندگانش در ماه رجب تخصیص داده است با معده پر قسمت او بشود، این مسئله انجام نخواهد شد، لذا در صحبت هایشان می‌فرمودند كه بهتر است در ماه رجب شب زودتر بخوابید، كارهایی كه در سایر شبها از اشتغالاتتان فرض كنید كه حالا كسی كه طلبه است مطالعه دارد یا مثلا فرض كنید كه شخصی كه كار انجام می‌دهد یا دفتری دارد یك قدری ساعات را به نحوی تنظیم كنید كه با سایر شبها فرق كند، آن شخصی كه طلبه است یا دانشجو است فرض كنید كه كارهای علمی دارد این كارها را یكی دو ساعت در شب تعطیل كند و به روز محول كند كه شب را راحت‌تر بخوابد، خیلی روی این مسئله آرامش در شب و سبكی، ایشان خیلی تأكید داشتند در ماه رجب، یا فرض كنید كه كسی مطب دارد می‌تواند یك ساعت زودتر از این طرف قرار بدهد و این را به عنوان یك دستور به عنوان یك برنامه باید در نظر بگیرد و خداوند هم كمك می‌كند یعنی وقتی كه انسان به این فكر باشد كه وقتی مطب را می‌خواهد باز كند متوجه این باشد كه به چه كیفیت باشد و به چه كمیتی باشد، خداوند هم كمك می‌كند و این مسئله را برای او ممهد می‌كند و آماده می‌كند و این حالت دغدغه نفسانی در حالت او تأثیر خواهد گذاشت، این دغدغه‌ای كه دارد برای این كه بتواند آن استفاده بهتر را از این موقعیت بكند برای او بهتر خواهد شد، نسبت به غذا در شب، در ماه رجب، خیلی تأكید می‌كردند كه حتما غذا سبك باشد یك غذای حاضری، برای كسانی كه خب حالا روزه نمی‌گیرند یك غذای حاضری اول شب موقع‌غروب میل كنند، دیگر چیزی نخورید تا این كه بتوانید آمادگی پیدا كنید، اكثر مواردی كه دیده شده است از جذبات پروردگار و نفحاتی كه بر قلب سالكی می‌آید در شبهای ماه رجب است، در شبهای ماه رجب است، به خلاف ماه مبارك رمضان كه اكثرا در روز است، در ماه رجب در شب است، لذا انسان باید این نكته را دقت كند مواظب باشد شب ماه رجب خود را، شبها را از دست ندهد، نسبت به شبها مواظب باشد، در مسئله تغذیه، نسبت به خواب همین طور است، نباید به تأخیر بیاندازد بلكه باید زودتر انجام بدهد تا این كه حداقل یكی دو ساعت قبل از طلوع فجر بیدار باشد آن زمان را گفتند كه بهتر می‌تواند انسان استفاده كند شبها زودتر بخوابد وقتی كه معده سبك باشد خب انسان می‌خوابد و بعد هم بالاخره باید این را در نظر بگیرد كه حالا در آن زمینه كه عرض شد كه اشتغالات و اینها كمتر باشد آن اموری كه می‌تواند نسبت به این مسئله اخلال ایجاد كند آن را می‌تواند تغییر و تبدلی بدهد تا این كه بهتر بتواند نسبت به آن بیداری قبل از طلوع فجر آمادگی بهتری داشته باشد، دل و نفس با موقعیت خسته كاری از پیش نمی‌برد، آدم نباید خسته باشد همان طوری كه خودشان فرمودند بهتر است كه انسان وقتی كه برمی‌خیزد یك آب جوشی بخورد یك میوه بخورد تا این كه بتواند آن نشاط را پیدا كند و با نشاط به این مسئله باید بپردازد، اشتباه می‌كنند آنهایی كه می‌گویند كه انسان در هر كیفیتی ولو این كه در حالت كسالت باید نسبت به این مسئله قیام كند تا نفس خود را تربیت كند، مطلب این طور نیست، این حالت موجب می‌شود آن فیوضات نتواند تأثیر خود را بگذارد چون اینها با هم ارتباط وثیق دارند، اینها با همدیگر مربوط هستند، در كیفیت صحبت كردن در مسائل دیگر هم خیلی نسبت به این قضیه تأكید داشتند مراقبه در ماه رجب باید به نحو اتم باشد.