افاضه لطف و رحمت بیدریغ پروردگار بر تمامی موجودات
خداوند علاوه بر اصل گناه، تبعات و نتایج آن را هم میپوشاند. گذشت بیمنّت پروردگار. افاضۀ پروردگار حتّی بر منکرین ربوبیّت. تفسیر فقرۀ: «یَا مَن یُعطِی مَن سَألَه یا مَن یُعطِی مَن لَم یَسألْه ...» از دعای ماه رجب. ما نبودیم و تقاضامان نبود!. معنای «رَبّ». برآورده شدن حاجاتی که اصلاً از آنها خبر هم نداریم!. خدا بعد از خلقت، ما را رها نکرده است. خدایی که به غیر سائلین افاضه میکند، با سائلین چه میکند؟. اختصاص عالم خلق و عالم امر به خدا. اختصاص تمام عوالم با اختلاف مراتبشان به خدا. معنای «تَبارَکتَ». ایجاد محرومیّت از فیض پروردگار توسط خود انسان. معنای «تَعالَیتَ». هرچه هست از قامت ناساز بیاندام ماست. افاضۀ لحظه به لحظۀ پروردگار بر جمیع موجودات. عدم توان و قابلیّت انسان برای مدح و معرّفی پروردگار. فقط اوست که میتواند خودش را معرّفی کند. نیاز و فقر ذاتی انسان. همۀ مردم اهل مجازند مگر مؤمنین. بنده را پادشاهی نیاید، از عدم کبریایی نیاید. تبیین معنای فقر ذاتی در جمیع مودات. رفع نیازهای جمیع موجودات توسط پروردگار. وجه کریم و بزرگوارانۀ پروردگار در مقابل تقاضاهای بندگان. نحوۀ سؤال و درخواست بنده از پروردگار. تفسیر فقرۀ: «فَقَد دَعَوتُ بِهَذا الدُّعاءِ وَ أنَا اَرجُو أن لَا تَرُدَّنِی مَعرِفَةً مِنِّی بِرَأفَتِکَ و رَحمَتِکَ». سؤال سائل خدا را خسته نمیکند و اجابت سائل از مُلکش کم نمیکند. پیامبر صلّی اللَه علیه و آله و سلّم: «أعینی [أعِناّ] بطول السُّجود». خداوند معدن لا یتناهاست. تفسیر فقرۀ: «أنتَ کَما تَقولُ و فَوقَ مَا نَقُول». تفسیر «صبر جمیل». تفسیر فقرۀ: «أسألُکَ یَا رَبِّ مِن الخَیرِ کُلِّه مَا عَلِمتُ مِنهُ وَ مَا لَم أعلَمْ». خدایا! من از تو سؤال میکنم بهترین چیزی را که بندگان صالحت از تو سؤال کردند، من که صالح نیستم!.
مرتب سازی:
افاضه لطف و رحمت بیدریغ پروردگار بر تمامی موجودات
5برآورده شدن حاجاتی که اصلاً از آنها خبر هم نداریم!
و این انحصار به سائلین ندارد؛ و اصلاً کجا میتواند انسان سؤال کند حاجات خود را! ما از هزار هزاران حاجتی که داریم، یکیاش را سؤال نمیکنیم؛ یعنی آن حاجتها اصلاً به زبان ما نمیآید و به فکر ما نمیآید. ما در وجود خود احتیاج به مؤثّر داریم، در علم خود، در قدرت خود، در حیات مادی خود، در معنوی خود، در هر یک از سلّولهای بدن ما که موجود است، احتیاج به إفاضۀ وجود دارد! حالا ما که الآن اینجا نشستهایم دعا میکنیم که خدایا کلیّۀ ما را حرکت بده، قلب ما را حرکت بده، معدۀ ما را به حرکت بینداز، ریۀ ما در هر آنی قابلیّت داشته باشد که هوا را تصفیه کند؛ ما همچنین دعایی را داریم میکنیم؟! خدایا ما که اینجا نشستیم، به این طرف و آن طرف نیفتیم.
الآن ما نشستیم؛ در آنِ واحد، این نفْس ما چهاندازه دارد کارهای مختلفی انجام میدهد؟ هم خودمان را نگه داشتیم که نیفتیم و هم داریم صحبت میکنیم و هم رو پای خود نشستیم و هم سر را تکان میدهیم و هم نگاه میکنیم و هم میشنویم و هم دست را تکان میدهیم! تمام اینها کارهای مختلفی است که نفس انجام میدهد به اراده و قدرت پروردگار. آیا ما یکیک کارها را از خدا سؤال میکنیم؟! ما در وجود خودمان از خدا سؤال میکنیم؟! ما در حرکت خون، در شریان و ورید از خدا سؤال میکنیم که چهقِسم حرکت بکند و این کجا برود و چه کارهایی انجام بدهد؟! میلیونها میلیونها احتیاج ما را خداوند در هر لحظه برآورده میکند بدون سؤال، بدون سؤال و بدون توجّه و بدون معرفت! اصلاً ما معرفت نداریم که چه میخواهیم! ما نمیدانیم که احتیاجات وجودی ما چیست! اینقدر مسئله دقیق است که فکر ما نمیرسد!
خدا بعد از خلقت، ما را رها نکرده است