روش و منهج اولیای الهی در مواجهه با مخالفین عرفان

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

در این فقرات حدیث عنوان از امام صادق علیه‌السّلام بودیم كه حضرت به عنوان می‌فرمایند كه سه مطلب مربوط به حلم است، حلم به معنای خویشتن‌داری و بردباری و توقف در جایی كه انتظار اقدامی از انسان می‌رود. و معمولا افراد در این گونه موارد از خود عكس العمل‌هایی را نشان می‌دهند، مسائلی را بروز می‌دهند، امام علیه‌السّلام در این موارد می‌فرمایند انسان حلم داشته باشد و مانند سایر افراد اقدامی نكند، سخنی بر زبان نیاورد، كاری را كه مناسب نیست انجام ندهد.

می‌فرمایند فَمَنْ قَالَ لَكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا یعنی اگر یكی به تو بگوید كه اگر به من یك مطلب بگویی، یك حرف بزنی، ده تا پاسخت می‌دهم! شما در پاسخ بگو إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً اگر شما ده تا گفتی حتی یكی را هم از من نمی‌شنوی! و كسی كه شما را شتم كند و سخن به درشتی بگوید، به او بگو إنْ كُنْتَ صَادِقًا فِيمَا تَقُولُ فَأَسْأَلُ اللَه أَنْ يغْفِرَلِى‌ اگر در آنچه كه می‌گویی صادق هستی و این نسبتی كه به من می‌دهی درست است، از خدا می‌خواهم كه من را ببخشد، در مقام جواب برنیایی، نیایی بگویی كه وقتی حرف می‌زنی خودت هستی و فلان، یا مثلا این طرف و آن طرف‌ وَ إنْ كُنْتَ كَاذِبًا فِيمَا اگر این مطلبی را كه می‌گویی صحیح نیست و مناسب با من نیست‌ فَاللَه أَسْأَلُ أَنْ يغْفِرَ لَكَ‌ از خدا می‌خواهم كه تو را ببخشد، بالاخره تو هم خطاكار هستی، سوم‌ وَ مَنْ وَعَدَكَ بِالْخَنَى فَعِدْهُ بِالنَّصِيحَةِ وَ الرَّعَآءِ كسی كه با تو به مطلب ناشایست و سخن ناروا با تو برخورد كند تو او را با نصیحت و رعایت و اینها پاسخ بده.

خب این مطالب سه گانه‌ای كه امام علیه‌السّلام به عنوان می‌فرمایند جداً می‌توان آنها را مهمترین اصل یا یكی از اصول بسیار مهم در مسائل شخصی و مسائل اجتماعی و در مسائل سلوكی به حساب آورد. واقعا اگر به بعضی از این مطالبی كه امام علیه‌السّلام می‌فرمایند عمل می‌كردیم وضع ما به این كیفیت بود؟ این ارتباطات به این وضعیت بود؟ این مسائل به این نحو بود؟ در اینجا خیلی مطلب هست كه شایسته است كه به تك تك آنها نه اینكه فقط گوش بدهیم، بلكه عمل كنیم و پایدار باشیم و متعهد و ملتزم باشیم.