
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
مجلس چهارم
علامه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در مجلس دوم با ادامه شرح فرازهای رساله، به تبیین حقوق انسان در عرصۀ روابط اجتماعی میپردازد. بحث از حق شریک و لزوم امانتداری و مشورت آغاز میشود و سپس حق مال، طلبکار و رفیق مطرح میگردد تا معیار سلامت تعاملات مالی و اخلاقی روشن شود. در ادامه، حقوق مدعی و مدعیعلیه، آداب مشورت و نصیحت، و شیوۀ برخورد با ناصح و مستنصح بیان میشود. سپس حقوق اقشار مختلف جامعه از جمله سالمندان، کودکان، نیازمندان و نیز وظیفۀ انسان در برابر نیکیکننده یا بدیرساننده بررسی میگردد. در پایان، حق مسلمانان و اهل کتاب تبیین میشود تا چارچوبی جامع برای تنظیم روابط فردی و اجتماعی بر اساس تقوا، عدالت و رحمت ارائه گردد.
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
2أعوذ بِالله من الشّیطان الرّجیم
بسم الله الرّحمٰن الرّحیم
و صلَّی اللهُ علیٰ محمّدٍ و آلِه الطّاهِرین
و لعنةُ اللهِ علیٰ أعدائِهم أجمَعین
حق شریک
و أمّا حقُّ الشَّریکِ فإن غابَ کَفَیتَه و إن حَضَرَ رَعَیتَه، و لا تَحکُم دُونَ حُکمِه و لا تَعمَل برَأیِکَ دُونَ مُناظَرَتِه، و تَحفَظُ عَلیهِ مِن مالِه، و لا تَخونُه فیما عَزَّ أو هانَ مِن أمرِه، فإنّ یدَ الله عَزّ و جَلّ مَعَ الشَّریکَینِ ما لم یَتَخاوَنا، و لا قُوّةَ إلّا باللَه.
«و امّا حق شریکِ تو این است که اگر غیبت کند تو امور او را کفایت کنی، و اگر حاضر باشد جانب او را مراعات کنی؛ و بدون حکمِ او حکمی نکنی، و در شرکت به رأی خود تنها عمل نکنی بدوناینکه با او گفتگو و مناظرهای کرده باشی؛ و مال او را حفظ کنی، و در اموری که بزرگ باشد یا کوچک، خیانتی به او نکنی، چون دست خداوند عزّ و جلّ با شریکَین است [تا] هنگامی که خیانت نکنند. و لا قُوّةَ إلّا باللَه.»
حق مال
و أمّا حقُّ مالِکَ فَأن لا تَأخُذَه إلّا مِن حِلِّه و لا تُنفِقَه إلّا فی وَجهِه، و لا تُؤثِرَ علیٰ نفْسِک مَن لا یَحمَدُک، فَاعمَل فیه بِطاعَةِ رَبِّکَ و لا تَبخَل فیه فَتَبوءَ بِالحَسرةِ و النَّدامَةِ مَعَ التَّبِعَة، و لا قُوّةَ إلّا باللَه.
«و امّا حقی که مال تو بر تو دارد، این است که آن مال را بهدست نیاوری مگر از راه حلال، و خرج نکنی مگر در آنجایی که باید خرج کرد؛ و آن مال را به افرادی ندهی که از آن مال استفاده کنند و تو را بر اعطای آن مال حمد و ستایش نکنند (زحمت کشیدهای و مالی بهدست آوردهای و برای افرادی گذاشتهای که آن را مصرف میکنند، و برای تو هم حتّی از تشکّر و حمد خودداری میکنند)؛ در آن مال، به طاعتِ پروردگار خودت عمل کن و در انفاق بخل مَوَرز که عاقبتش حسرت و ندامت و عقاب خواهد بود. و لا قُوّة إلّا باللَه.»
