قابلیت رسیدن به بالاترین مدارج کمال برای همه انسان ها

این مسئله است. خب حالا ما بیاییم خودمان را جای دیگران بگذاریم جای این افرادی که اینها اهل لذت هستند، الان، در این‌جا در آن‌جا در این شهر در آن شهر، اهل لذت و بگیر و بخند و مجالس و عیش و نوش و اینها، می‌توانیم یا نمی‌توانیم؟ کسی دست و پای ما را نبریده! کسی ما را به این‌جا نبسته، می‌توانیم می‌رویم، هان؟ آیا آنها عقلشان از ما بیشتر است و ما نسبت به آنها کودن هستیم؟ نخیر این‌طور نیست، بعید نیست ما از نقطه نظر عقلی و فهمی بیش از آنها باشیم، کی گفته آنها عقلشان بیشتر از ما است؟ فهم ایشان بیشتر از ما باشد؟ قوه‌ی درّاکه آنها بیشتر از ما باشد؟ کی گفته؟ مسائل را بهتر بفهمند؟ مسائل ریاضی را بهتر بتوانند حل کنند؟ چه کسی یک همچنین حرفی زده؟ آن بزرگانی که پا به عرصه عرفان گذاشتند از نقطه نظر قوای عقلی اگر از بقیه بالاتر نبودند پایین‌تر نبودند، در حلّ مسائل ریاضی بسیاری از این بزرگان از اقران خودشان در دنیا جلوتر بودند نه این‌که عقب‌تر باشند، به عبارت دیگر کسی را از خانه فراری نداده بودند که بیاید وارد عرفان بشود یا از ده و قریه بیرون نکرده بودند، اینها افرادی بودند که خودشان از نقطه‌ی نظر مغزهای متفکر در سطح اول مغزهای دنیا قرار داشتند، همچنین مسئله به راحت هم چیز نیست، التفات کردید! نه این‌طور نیست که عقل‌های آنها بالاتر باشد آیا لذتی را که آنها درک می‌کنند ما آن لذت را درک نمی‌کنیم؟ نه اتفاقا بهتر هم می‌فهمیم، کی گفته؟ یعنی فقط آنها لذت می‌برند و کسی دیگر نمی‌برد؟ نه آقا! این حرف‌ها [نیست.] پس این چه مطلبی است که یک عده می‌آیند آن مسیر و طریق را انتخاب می‌کنند برای گذران زندگی خودشان و گذران این دنیا؟ بعضی می‌آیند این طرف را انتخاب می‌کنند؟ این چه قضیه‌ای است؟ یک مطلب بیشتر نیست و آن این است که اگر قرار است عقلی وجود داشته باشد در این طرف است نه در آن طرف. اگر قرار باشد فهمی باشد این طرف است نه آن طرف، آن طرف نیست.