جایگاه عقل و عشق در مکتب عرفان

در شریعت پیغمبر و در شریعت ادیان الهی، ساز و دهل و دمبك و فلان و دستك و اینها ما نداریم. ما این جور نشستن و آن جور نشستن‌ها نداریم. ما كلاههای كذایی و این حرفها نداریم ما دم و دستگاههای بیهوده نداریم. در آن جا، در این ادیان الهی عقل افراد بالا می‌رود. فهم افراد بالا می‌رود. درك افراد بالا می‌رود. اینها مسائلی است كه به واسطه آن تجّرد روحی و به واسطه سعه وجودی و سعه صدر كه بر اساس مراقبه، مراقبه‌هایی كه بزرگان دستور می‌دهند و آن مراقبه‌ها با ضمیمه عبادات و اذكار انسان را به این مرتبه رشد و تعالی فكری و عقلی می‌رساند و آن هدف و مقصد برای این مسئله است. اینی كه می‌گویند كه فرض كند كه در مسیر عرفان تمام مسئله بر اساس عشق است و احساس است و گذشتن از این حرفها است و كنار گذاشتن عقل است تمام اینها چرند و پرند و مزخرفات است.

عرفان یعنی رسیدن به عقل، كسی كه به عقل می‌رسد دیگر گول نمی‌خورد. كسی كه به رشد عقلانی می‌رسد دیگر تبلیغات و فلان و اینها نمی‌تواند مسیر او را منحرف كند كسی كه به رشد عقلانی می‌رسد هزار تا پوستر و پلاكارد و امثال ذلك نمی‌تواند او را از آن تشخیصی كه داده است او را به كناری بزند. كسی كه به رشد عقلانی می‌رسد به دنبال هر بادی حركت نمی‌كند. باد امروز از طرف شمال بیاید این به طرف همان سمت برود، فردا عوض شود این عوض بشود. كسی كه از نقطه نظر عقلانی مبانی دستش است مطالب دستش است، تمام دنیا بیاید. هزار تا فیلم هم به او نشان بدهند باز آن جنبه فهم و عقلانیتش نمی‌گذارد كه آن چرا كه پشت پرده است از دیدگان او غافل بماند. كسی كه به رشد عقلانی می‌رسد مظاهر و ظواهر فریبنده دینی نمی‌تواند او را از دین رسول خدا جدا كند. او را از امام جدا كند. كسی كه به رشد عقلانی رسیده است او اگر تمام افراد جمع بشوند و بر یك مسئله گواهی بدهند آنها را در جایگاه خودش قرار می‌دهد. حالا یا صحبت می‌كند یا نمی‌كند آن یك مطلب دیگر است. اما از نقطه نظر مسائل این طور است. ما این مطالب را همه را تجربه كردیم. در زمان مرحوم آقا رضوان‌اللَه علیه در همان زمانهای گذشته ما مسائلی را می‌دیدیم كه واقعاً آن مطالب افرادی كه مدّعی در این قضیه بودند آن افراد را به زمین نشاند و نتوانستند حركت كنند. باد زیاد بود، فهم زیاد بود و من در همان وقت وقتی كه از مرحوم آقا سؤال می‌كردم خوب این شخص (بعضی از این مطالب را ذكر كردم حتماً رفقا و دوستان این‌ها را مطالعه كردند حالا من به اشاره نقل می‌كنم صبحت كسری و اینها نمی‌كنم.) من در همان موقع به مرحوم آقا عرض می‌كردم این كه الآن دارای یك همچنین موقعیتی است و دارای همچنین خصوصیتی است چطور در یك همچنین مسئله‌ای، در یك همچنین قضیه‌ای به این مهمّی‌و به این بااهمیتی نباید حدّاقل نه به عنوان یك دستور بلكه به عنوان یك مشورت از شما استفاده و بهره بكند. ایشان سری تكان می‌دادند و خنده‌ای می‌كردند و می‌فرمودند مطلب هیمن طور است مسئله همین طور است. درست؟!