اوامر تکوینی
تصرفات تکوینی انبیا، ائمه و اولیا
ادامه تفسیر آیۀ شریفۀ 30 از سورۀ بقره که مبتنی بر مسئله خلافت انسان است و بیان معانی عرفانی این آیه که از نظر حضرت آیةاللّه سيد محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه)، دقیق‌ترین و مهم‌ترین آیۀ قرآن است و تبیین اوامر تکوینی و تشریعی موضوعی است كه حضرت استاد به صورت عالمانه و دقیق آن را مورد بحث قرار داده است. ایشان با اشاره به حدیثی از امام علی علیه السلام به تأثیر مقام ولایت، در پذیرش اوامر تکوینی توسط موجودات می‌پردازند. حضرت استاد غرائز و شاکله‌ها و تصرف خداوند در موجودات را مربوط به اوامر تکوینیه می‌دانند که نیاز به علل و اسباب ندارد و نفس ارادۀ پروردگار، موجد آنهاست و با این کار به مقایسه تصرفات ما با تصرفات خداوند می‌پردازند. در ادامه حضرت استاد با اشاره به عدم تفاوت فعل انبیا و ائمه و اولیا با فعل خداوند، بیان می‌کنند که نفس ارادۀ ولی موجد فعل است و معجزات حضرت عیسی از این قبیل است. ایشان با اشاره به معجزۀ امام رضا علیه‌السلام در خلق تصویر شیر پرده، معجزۀ حضرت را از معجزۀ حضرت عیسی بالاتر و دقیق‌تر دانسته و به مراتب مختلف اوامر تکوینی در اولیا می‌پردازند. حضرت استاد با اشاره به افق فکری مرحوم حداد در مسئلۀ معجزه، متفاوت دیدن امور خارق‌العاده با امور عادی را با وجود اتحاد در سلسلۀ علل و عوامل، ناشی از عدم بصیرت افراد می‌دانند. در پایان حضرت استاد با اشاره به حقیقت روح انسان، پشت سر گذاشتن جنبه‌های نباتی و حیوانی را لازمه رسیدن انسان به کمال می‌دانند.
اوامر تکوینی
توضیحات:
ادامه تفسیر آیۀ شریفۀ 30 از سورۀ بقره که مبتنی بر مسئله خلافت انسان است و بیان معانی عرفانی این آیه که از نظر حضرت آیةاللّه سيد محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه)، دقیق‌ترین و مهم‌ترین آیۀ قرآن است و تبیین اوامر تکوینی و تشریعی موضوعی است كه حضرت استاد به صورت عالمانه و دقیق آن را مورد بحث قرار داده است. ایشان با اشاره به حدیثی از امام علی علیه السلام به تأثیر مقام ولایت، در پذیرش اوامر تکوینی توسط موجودات می‌پردازند. حضرت استاد غرائز و شاکله‌ها و تصرف خداوند در موجودات را مربوط به اوامر تکوینیه می‌دانند که نیاز به علل و اسباب ندارد و نفس ارادۀ پروردگار، موجد آنهاست و با این کار به مقایسه تصرفات ما با تصرفات خداوند می‌پردازند. در ادامه حضرت استاد با اشاره به عدم تفاوت فعل انبیا و ائمه و اولیا با فعل خداوند، بیان می‌کنند که نفس ارادۀ ولی موجد فعل است و معجزات حضرت عیسی از این قبیل است. ایشان با اشاره به معجزۀ امام رضا علیه‌السلام در خلق تصویر شیر پرده، معجزۀ حضرت را از معجزۀ حضرت عیسی بالاتر و دقیق‌تر دانسته و به مراتب مختلف اوامر تکوینی در اولیا می‌پردازند. حضرت استاد با اشاره به افق فکری مرحوم حداد در مسئلۀ معجزه، متفاوت دیدن امور خارق‌العاده با امور عادی را با وجود اتحاد در سلسلۀ علل و عوامل، ناشی از عدم بصیرت افراد می‌دانند. در پایان حضرت استاد با اشاره به حقیقت روح انسان، پشت سر گذاشتن جنبه‌های نباتی و حیوانی را لازمه رسیدن انسان به کمال می‌دانند.
اوامر تکوینی
20گفت ای گروه هرکه ندارد هوای ما *** سر گیرد و برون رود از کربلای ما ناداده تَن به محنت و ناکرده ترک سر *** نتوان نهاد پای به خلوت‌سرای ما تا دست و‌رو نشُست به خونش نیافت کس *** اذن طواف در حرم کبریای ما1 اینجا هرکسی نمی‌تواند بماند؛ اینجا هرکسی نمی‌تواند دوام بیاورد. اینجا باید از سر و شئونات و حیثیات گذشت. اینجا فقط مقام کبریاییِ حق است. اینجا فقط حرم عزت حق است. در حرم حق، غیرحق نمی‌گنجد. در مقام عزت حق، شئونات و حیثیات راه ندارد.
روضۀ حضرت سیدالشهداء علیه السّلام
روز او ل محرم است و ماه عزای اهل‌بیت شیعیان است. در روایات عدیده داریم: هنگامی که هلال محرم نمایان می‌شد، اهل‌بیت در هرجا که بودند، دستور می‌دادند خیمه بزنند، منزل را سیاه‌پوش کنند. ذاکرین اشعار می‌خواندند، ذکر مصیبت می‌کردند.2
کلام امام رضا علیه السلام به ریّان بن شبیب دربارۀ مصائب کربلا
در روایتی دیدم: در روز اول محرم رَیّان بن شبیب خدمت علی بن موسی الرضا [علیهما السّلام] رسید. حضرت فرمودند:
ریّان، می‌دانی امروز چه روزی است؟ امروز روزی است که عزای ما اهل‌بیت شروع می‌شود.
إنَّها یَومٌ قُتِلَ الحُسَینُ کَما ذُبِحَ الکَبشُ؛ «در این ایّام حسین را کشتند و او را مانند اَغنام سر بریدند.»
وَ قُتِلَ مَعَهُ ثَمانیةَ عَشَرَ رَجُلًا لا شَبیهَ لهم فی الأرضِ؛3 «هجده نفر از اهل‌بیت او را که در روی زمین نظیر نداشتند، با آن حضرت شهید نمودند.»
اشعار دعبل خزاعی در رثای سیدالشهداء علیه السلام
دِعبل خُزاعی خدمت آن حضرت می‌رسد و اشعاری در سوگ حسین بن علی، حضرت سیّدالشّهدا علیه السّلام می‌خواند:
أفاطِمُ لو خِلتِ الحسینَ مُجَدَّلا *** وَ قد ماتَ عَطشانًا بِأرضِ فُراتٍ إذًا لَلَطَمتِ الخَدَّ فاطِمُ عندهُ *** و أجرَیتِ دمعَ العَینِ علَی الوَجَناتِ أفاطمُ قومی یابْنةَ الخَیرِ فانْدُبی *** نجومَ سَماواتٍ بِأرضِ فَلاةِ4 عرض می‌کند: «ای فاطمه، سر از قبر بردار و ببین چطور فرزندان و ستارگان تو را به روی زمین ریختند و در کنار شط فرات با لب تشنه شهید نمودند!»
- دیوان نیّر تبریزی، ص 170.
- رجوع شود به کامل الزّیارات، ص 104 ـ 106 و 175؛ الأمالی، شیخ صدوق، ص 128 ـ 130؛ بحار الأنوار، ج 45، ص 257.
- الأمالی، شیخ صدوق، ص 130، با قدری اختلاف.
- کشف الغمّة، ج 2، ص 322.