جایگاه امام زنده در فرهنگ شیعه

مثل‌اینکه مریضی به دکتر مراجعه می‌کند، باید دائما هر روز مراجعه کند، باید مراجعه کند [چون] ممکن است دارو عوض شود و تغییر پیدا کند. مجتهدین ما معصوم که نیستند، اشتباه می‌کنند. غیر از چهارده معصوم همه اشتباه می‌کنند. تا وقتی که زنده هست ـ غیر از ضروریات دین که یک بحث دیگر دارد ـ در آن احکام اجتهادی، سندیت و حجّیت حکم توضیح المسائل به‌واسطه حیات مجتهد است که پشت این حکم را امضا می‌کند که من زنده هستم، راجع به مدارک این دلیل تفحص کردم، راجع به ادله بررسی کردم و الآن نظر من نسبت به این حکم این است. امشب که از دنیا می‌رود این هم چه می‌شود؟ اینها تمام می‌شود. این هم پرونده‌اش بسته می‌شود. اگر این مقلّد فردا که می‌خواهد تقلید کند بگوید: «به چه دلیل الآن من به این حکم عمل کنم لعلّ اینکه امروز ایشان یک روایتی را ببیند و نظرش عوض شود.» آن‌وقت چه جوابی است؟ جواب ندارد.¹ 

لزوم نیاز به استاد در مسیر عرفان

این (عدم جواز تقلید از میت) به خاطر چیست؟ به خاطر همین است که دینی را که یک شیعه می‌خواهد به آن دین متدین بشود، باید یک نفْس حی پشتوانه آن دین و پشتوانه آن حکم باشد، این به خاطر این مسئله است. و آن فقهی که ما را از وصول به شخص ولی کامل و دستگیری ولی کامل و هدایت و ارشاد عارف با بصیرت باز بدارد، آن فقه فقه امام صادق نیست. فقهی فقه امام صادق است که ما را به هدایت و دستگیری عارف و ولی الهی راهنمایی کند، نه‌اینکه می‌گوید «نرو»، نه‌اینکه بگوید «دنبال نکن»، نه‌اینکه بگوید «دور این مسائل را باید خط بکشی»، نه‌اینکه بگوید اینها «انحراف است»، نه!

امام سجاد علیه السّلام به ابوحمزه ثمالی چه می‌فرماید؟ حضرت می‌فرمایند: ‌ای ابوحمزه تو برای راه‌های زمین احتیاج به دلیل داری. الآن می‌خواهی فلان شهر بروی نمی‌دانی، یک نفر را دنبال می‌کنی؛ چگونه نسبت به راه‌های آسمان می‌توانی بدون دلیل بروی؟! أنتَ بِطُرُقِ السَّماءِ أجهَلُ مِنکَ بِطُرُقِ الأرضِ، فَاطلُبْ لِنَفسِکَ دَلیلاً،² تو نسبت به راه‌های آسمان جاهل‌تر هستی. چرا جاهل‌تر هستی؟ چون در نفس گرفتار هستی، زوایای نفس بر تو مخفی است، خبر نداری. تو صفات و ملکات رذیله مُنطویه و مخفیه بر نفس را اطلاع نداری. هشتاد سال از سن تو می‌گذرد، هنوز در اولین مراتب از مراتب نفس گرفتار هستی، قدم برنداشتی، فقط چند تا کتاب خوانده‌ای.