
جایگاه امام زنده در فرهنگ شیعه
و توصیههایی به طلّاب-نیمه شعبان 1428
حضرت آیة الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این گفتار که در نیمه شعبان سال 1428هـ.ق ایراد شده است، به جایگاه امام زنده در فرهنگ شیعه پرداختهاند. ایشان در ابتدا به کیفیت صحیح برگزاری مجالس اهل بیت علیهم السلام اشاره نموده و خلوص نیت در برپایی این مجالس را مهمترین و اساسیترین اصل بشمار میآورند. در ادامه با مطرح نمودن تفاوت میان جشن نیمه شعبان با سایر اعیاد و موالید ائمه علیهم السلام، اهمیت وجود امام زنده در هدایت جامعه را مطرح مینمایند. حضرت استاد حیات و روح دین را در استناد آن به یک امام زنده دانسته و علت اصلی زنده بودن تشیع در قبال سایر مذاهب اسلامی را همین موضوع میدانند. عدم جواز تقلید از میت و لزوم اشراف مجتهد نسبت به مسائل باطنی و سلوکی از دیگر مباحث در این سخنرانی است. در بخش دیگری از این جلسه آیة الله طهرانی با بیان روایتی از امام سجاد علیه السلام خطاب به ابوحمزه ثمالی دلایل نیاز به استاد و راهنما در مسیر رشد و تکامل را مورد بررسی قرار میدهند. در پایان به بیان توصیههایی برای اهل علم در راستای پیروی از مکتب امام صادق علیه السلام میپردازند.
جایگاه امام زنده در فرهنگ شیعه
3ما بیاییم مجلسی برای ولادت امام حسین تشکیل بدهیم، چند تا شعر و یک ارجوزهای بخوانیم و افراد هم [جواب بدهند] و بعد هم بگوییم که «بله سیّدالشّهداء اینطور بود و چه برکاتی داشت.» خب داشت که داشت! [درباره سیدالشهداء] شعر هم خوانده شود که اینطور بود و این خصوصیّات را داشت. فلان مَلَک مورد غضب واقع شده بود، آمد و بهواسطه ولادت سیّدالشّهداء خداوند او را به همان موقعیت و منزلت اول بازگرداند.1 آن ملک [بخشیده] شد، به ما چه مربوط است؟!
یا اینکه امیرالمؤمنین اینطور بود که در خیبر را کند، در اسلام اینطور کرد و چه کرد، ترقی و تکامل اسلام بهواسطه امیرالمؤمنین بود! امیرالمؤمنین [اینطور] بود. هزار و چهارصد سال پیش انجام داد و رفت، چه ارتباطی به ما و وضعیت ما دارد؟
معنی زنده نگهداشتن امر اهلبیت علیهم السّلام
این مجالسی را که ائمه این همه راجع به آن تأکید میکنند که رَحِمَ اللهُ مَن أحیا ذِکرَنا2 خدا پدر و مادر آن کسی را که این مجالس ما را به پا بدارد، بیامرزد. همینطور ننشیند، همینطور نگاه نکند، همینطور میلاد ما نیاید برود و همینطور بیر بیر نگاه کند یا اینکه شهادت ما بیاید برود و او در خانهاش بنشیند و به همین مقدار اکتفا کند و بگوید: «حالا ما که در مصیبت اهلبیت محزون هستیم دیگر، همین کفایت میکند، إنشاءالله برایمان ثواب مینویسند.» نه! امام میفرماید: «نشستن در خانه و به در و دیوار نگاه کردن کافی نیست، باید مجالسی تشکیل بدهید و ذکر ما را زنده نگهدارید.»3 این زنده نگهداشتن یعنی چه؟ این چه معنایی دارد؟
زنده نگه داشتن همانطوریکه سابق کراراً و مراراً خدمت رفقا عرض شد، فقط بیان مصیبت یا شرح حال ولادت نیست. قضیّه ولادت امام زمان اینطور بود و ولادت حضرت یک وضعیت خاصی داشت، [ولادت] هر کدام از ائمه صورت خاصی داشت. در این دنیا آمدند و برحسب تقدیر الهی کم یا زیاد عمر کردند و وظیفهشان را انجام دادند و به تکلیف خودشان عمل کردند و رفتند. این چه اثری برای ما دارد؟! با همین صحبتها سرگرم بودن، همانطوریکه در مَرأی و مَنظر ما هست و در تکایا و مجالس میبینیم، چه اثر و فایدهای دارد؟ این مجالسی که تشکیل میشود و هر مجلس منتسب به یک نفر و به یک عنوانی است و هر کسی برای خودش یک مجلسی دارد، و در آن مجلس همه چیز هست غیر از ذکر امام، از اعتبارات و از تعیّنات و توهمات و لقبها و عناوین و تعریفها و تمجیدها و ... این چه فایده و نتیجهای دارد؟ آیا این معنای احیای ذکر است؟ آیا این معنای بهپاداشتن یاد و خاطره است؟ آیا معنای آن، این است یا اینکه مقصود امام علیه السّلام از احیای ذکر معنای دیگری است؟
- 1رجوع شود به بصائر الدرجات، ج 1، ص 68؛ کامل الزیارات، ص 66.
- مصادقة الإخوان، ص 34 و 38، با قدری اختلاف.
- برای اطلاع بیشتر رجوع شود به نفحات انس، ص 70.
