حقیقت حج ابراهیمی
و دستورالعمل، پرسش و پاسخ راجع به حج
مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در این سخنرانی که مصادف با ماه ذیقعده و در آستانه سفر معنوی حج تمتع، در جمع افرادی که عازم بیت الله الحرام بودند، ایراد شده است در ابتدا به بیان جایگاه حج در اسلام و مأموریت دشوار حضرت ابراهیم علیه السلام در بنای کعبه پرداختهاند. مرحوم استاد با اشاره به حالات اولیای الهی از جمله علامه طهرانی (رضوان الله علیه) قبل، حین و بعد از سفر حج به دستورالعملهای بسیار مهمی برای استفاده هر چه بیشتر و بهتر از این سفر معنوی اشاره میکنند که دانستن و به کاربستن آنها در رشد و تعالی روحانی حاجی بسیار تأثیرگذار خواهد بود. از جمله این نکات کنارگذاشتن تعلقات مادی و دنیوی، ضرورت التفات به باطن و حقیقت اعمال حج و توجه به توحید و پرهیز از حواشی مضرّ مانند خرید سوغاتی و ... میباشد. ایشان در پایان فرمایشاتشان به پرسشهای زائران پاسخ دادهاند.
مرتب سازی:
حقیقت حج ابراهیمی
22جواب: اگر چنانچه دارای استحاضه باشد اشکال ندارد و در غیر اینصورت اشکال دارد. البتّه خود وارد شدن در مسجدالنّبی و مسجدالحرام هم اشکال دارد، ولی در مساجد دیگر به عنوان عبور اشکال ندارد.1
سؤال: خواندن زیارت عاشورا در مدینه [چگونه است؟]
جواب: این را میخواستم عرض بکنم که [خواندن] زیارت عاشورا در مدینه چندان وارد نشده است. رفقا حتماً در مدینه و مکّه، و همینطور در منی و مشعر، صبح دعای صباح را بخوانند! یا بهطور خصوصی و یا اینکه چند نفر باشند و در همان کنار مسجدالنّبی، صبح بین الطلوعین، یک نفر بخواند و بقیّه هم همراه با او دعای صباح را هیچوقت فراموش نکنند.
سؤال: کدام زیارتنامه در بقیع بهتر است؟
جواب: زیارت ائمه بقیع در مفاتیح وارد شده است.2
سؤال: در مورد مسجد نَمِرة و جبلالرّحمة در عرفات چه سفارشی میفرمایید؟
جواب: البتّه این مسجد که برای شب دهم مستحب است؛ اما نسبت به جبلالرّحمة، بالا رفتن بالای کوه در عرفات کراهت دارد و بهتر است رفقا بعد از ظهر دعای روز عرفه را علی یسار الجبل، در قسمت چپ [کوه] بخوانند.3 زیارت سیّدالشّهداء در شب عرفه و روز عرفه بسیار وارد است و هیچ ترک نشود.4
سؤال: [راجع به] زیارتنامۀ پیغمبر و حضرت زهرا [توضیح بفرمایید.]
جواب: اینها در خود مفاتیح هست و زیارت پیغمبر و حضرت زهرا هم در آنجا موجود است.5
رفقا دیگر سؤالی ندارند؟
سؤال:...؟
جواب: نه، در همین مکّۀ جدید هم اشکالی ندارد.
سؤال: میگویند دیگر نمیشود از مشعر سنگ جمع کرد؛ شما فرمودید اگر جمع کردن سنگ از مشعر سخت باشد، لذا داخل مسیر یک جایی بروید سنگها را جمع کنید.
جواب: بله؛ حالا اگر بتوانید در همان مشعر... یک فرصت یک ربع و ده دقیقهای هم باشد اشکال ندارد. بهتر است کسانی که حجّ اولشان است در مشعر توقّف کنند، البتّه توقّف در مشعر که همان وقوف در مشعر است را برای همه انجام میدهند، منتهی اگر شخصی مریض باشد یا خانمها نتوانند و برای آنها مشکل باشد، اشکال ندارد که زودتر یک وقوف مختصری در مشعر انجام بدهند و بعد از نیمهشب بروند سنگ بزنند و کارهای رمی را انجام بدهند، این برای افرادی که ذاتالأعذار و دارای عذر هستند.6 و مستحب است که سنگ در مشعر جمع شود؛ البتّه جمع کردن سنگ از هرجای حرم، در مکّه و غیر مکّه، اشکالی ندارد ولی بهتر است در مشعر باشد و سنگها هم سنگهای خطخط و خالخال باشد، خالهای سیاه و سفید داشته باشد و به اندازۀ یک نخود باشد.7 و میتوانند این کار را هم انجام بدهند، اینکه چند دقیقهای اتوبوس نگه میدارد و این سنگ جمع میشود خیلی وقت زیادی را نمیگیرد. و دیگر اینکه برای افرادی که حجّ اولشان است مستحب است که یک قدری در مشعر راه بروند و اگر خانمها بتوانند آنها را متقاعد کنند که پیاده بشوند و قدم بزنند، خیلی در آن هم تأکید شده است.8
- . جهت اطلاع از احکام مستحاضه رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 2، ص 371 ـ 378.
- . مفاتیح الجنان، ص 326؛ المزار الکبیر، ابنمشهدی، ص 88.
- . رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 13، ص 529 ـ 535.
- . رجوع شود به مصباح المتهجّد، ج 2، ص 715 ـ 724.
- . مفاتیح الجنان، ص 313 ـ 326؛ کامل الزیارات، ص 15 ـ 18.
- . رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 14، ص 10 ـ 16 و 35 ـ 37.
- . رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 14، ص 31 ـ 34.
- . وسائل الشیعة، ج 14، ص 16 و 17.