حج، حقیقت عبودیت

سؤال: در مورد خانم‌هایی که عذر دارند و شما فرمودید از یک درب مسجد شجره وارد و از درب دیگر خارج شوند، با توجه به شلوغی مسجد نمی‌شود از یک درب وارد و از درب دیگر خارج شد و به‌خاطر زیادی جمعیت ممکن است در آنجا وقوف حاصل شود؛ لطفا توضیح دهید.

جواب: نه، آن‌قدر شلوغ نیست که این کار را هم نشود کرد! نه‌خیر، انسان می‌تواند این را انجام بدهد و جمعیت خیلی آن‌چنان نیست و تا به‌حال سابقه نداشته است که به این حد باشد که انسان نتواند انجام بدهد! علیٰ‌کلّ‌حال اگر هم نشد، همان محوطه و محیط مسجد شجره هم برای احرام کفایت می‌کند و آن افرادی که عذر دارند می‌توانند در همان خارج از مسجد شجره مُحرِم بشوند؛ زیرا در احرام، توقف در خود آن نقطۀ به‌خصوص شرط نیست، بلکه محاذی با آن هم برای احرام بستن کفایت می‌کند.

نماز جماعت در حج

سؤال: در مورد نمازهای واجب که شما فرمودید به‌صورت فرادی ولی در صف آنها باشید، نظر جنابعالی به این‌صورت بهتر است یا اینکه به‌صورت فرادی و به‌تنهایی بخوانیم؟

جواب: نه، بهتر این است که اگر چنانچه در موقع نماز با آنها هستیم، همان نماز را به آن شکل بخوانیم، یعنی نیت اقتدا نمی‌کنیم و فقط در فعل اقتدا می‌کنیم، یعنی او به رکوع می‌رود انسان هم به رکوع می‌رود، او بلند می‌شود انسان هم بلند می‌شود، ولی فرادی می‌خواند! و ما آن حمد و سوره را آهسته بدون اینکه مخالف با تقیه باشد انجام می‌دهیم.

سؤال: آیا در مسجدالحرام و مسجدالنّبی نمازهای مستحبی، نماز حضرت امیرالمؤمنین یا فاطمۀ زهرا را می‌توانیم بخوانیم یا فقط نمازهای یومیّه واجب؟

جواب: نه، اشکال ندارد؛ می‌شود هر نمازی را خواند.

سؤال: آیا می‌توانیم نوافل را هم بخوانیم؟

جواب: بله، نوافل را هم می‌شود در آنجا خواند. البتّه رفقا این را بدانند که در هرجای مکّه و مدینه می‌شود نماز را تمام خواند و این‌طور نیست که فقط اختصاص به مسجدالنّبی داشته باشد! در هر نقطه از مدینه، چه مدینۀ قدیم و چه مدینۀ جدید [نماز تمام است] و حتی توسعه پیدا کرده است، به‌خصوص در مکّه! مکّۀ قدیم و جدید ندارد.¹ و این مسئله در مورد احرام هم هست؛ ما می‌توانیم از هر نقطۀ از مکّه محرم بشویم، هم مکّۀ قدیم و هم مکّۀ جدید، هر دوی آنها از این نقطه‌نظر تفاوتی نمی‌کند. حالا بعضی‌ها احتیاط می‌کنند که در همان مکّۀ قدیم که نزدیک مسجدالحرام است احرام ببندند، آن مطلبی است؛ ولی اگر نشد اشکالی ندارد. در تمام مکّه نماز تمام است، گرچه انسان می‌تواند قصر هم بخواند، ولی تمام است. در تمام مدینه هم نماز تمام است و اختصاصی به مسجدالنّبی ندارد. و خصوصیتی در مکّه هست و رفقا این مطلب را بدانند که دیگر در مکّه، جلو بودن مرد شرط نیست و این فقط اختصاص به مکّه دارد! اگر مرد جلوی زن باشد، یا زن جلوی مرد باشد و یا مساوی باشند، هیچ‌کدام اینها تفاوتی نمی‌کند؛ لذا هم مردها و هم خانم‌ها می‌توانند با خیال راحت در مسجدالحرام چه نماز واجب و چه نماز مستحبی خود را بخوانند و درصورتی‌که زن هم جلوی آنها باشد هیچ اشکالی ندارد!² این فقط مخصوص مکّه است و مدینه این‌طور نیست؛ باید در مدینه لحاظ شرایط بشود.