
حج، حقیقت عبودیت
و پرسش و پاسخ راجع به احکام حج
مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در این جلسه معنوی که مصادف با ماه ذیقعده و در آستانه سفر معنوی حج تمتع، در جمع کسانی که قصد زیارت مکه معظمه و مدینه منوره را داشتهاند، برگزار شده است به لزوم مغتنمشمردن توفیق بزرگ زیارت بیت الله و استفاده هرچه بهتر و بیشتر از ایام و اماکن مبارکه تأکید میکند. ایشان با اشاره به سیره اهل بیت علیهم السلام و برخی اولیاء، مسیری از حقیقت و معرفت را فراروی دیدگان طالبان و سالکان لقاء الهی میگشایند و بر این نکته تأکید میکنند که حاجی باید در طول سفر نورانیاش، با قطعِ تعلقات و خروج از اعتباریات دنیا و عادات روزمره، به عبودیت و بندگی واقعی برسد و بعد از این سفر دامن خود را به گرد و غبار غفلت آلوده نکند و با همتی بالا و عزمی راسخ آن نورانیت و معرفتی را که در این مسیر کسب کرده، در بازار اهواء پست دنیا از دست ندهد. استاد با اشاره به سیره برخی اولیاء در سفر حج، به بیان بعضی از دستورالعملها، از جمله مواظبت بر وقوف در عرفات، اظهار عجز و بندگی میپردازد. در پایان، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شده و مرحوم استاد به سئوالات زائرین پاسخ میدهد.
حج، حقیقت عبودیت
توضیحات:
مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در این جلسه معنوی که مصادف با ماه ذیقعده و در آستانه سفر معنوی حج تمتع، در جمع کسانی که قصد زیارت مکه معظمه و مدینه منوره را داشتهاند، برگزار شده است به لزوم مغتنمشمردن توفیق بزرگ زیارت بیت الله و استفاده هرچه بهتر و بیشتر از ایام و اماکن مبارکه تأکید میکند. ایشان با اشاره به سیره اهل بیت علیهم السلام و برخی اولیاء، مسیری از حقیقت و معرفت را فراروی دیدگان طالبان و سالکان لقاء الهی میگشایند و بر این نکته تأکید میکنند که حاجی باید در طول سفر نورانیاش، با قطعِ تعلقات و خروج از اعتباریات دنیا و عادات روزمره، به عبودیت و بندگی واقعی برسد و بعد از این سفر دامن خود را به گرد و غبار غفلت آلوده نکند و با همتی بالا و عزمی راسخ آن نورانیت و معرفتی را که در این مسیر کسب کرده، در بازار اهواء پست دنیا از دست ندهد. استاد با اشاره به سیره برخی اولیاء در سفر حج، به بیان بعضی از دستورالعملها، از جمله مواظبت بر وقوف در عرفات، اظهار عجز و بندگی میپردازد. در پایان، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شده و مرحوم استاد به سئوالات زائرین پاسخ میدهد.
حج، حقیقت عبودیت
21سؤال: اگر خانمی عادت متغیّر دارد و با یقین بر اینکه مدت عذر او تمام شده است، مثلاً در روز هشتمِ عادتش، اعمال خود را انجام دهد و در روز نهم دوباره آلوده شود، وظیفۀ او چیست؟
جواب: اگر یقین دارد که روز نهم همان عادت است، باید اعمالش را دوباره تکرار کند.1
سؤال: اگر کسی تکیهکلامی دارد که دیگران آن را فحش میدانند، ولی قصد او فحش دادن نیست و بیاختیار از دهان او بیرون میآید، آیا باید گوسفند بکشد؟
جواب: نه، نیازی به کشتن گوسفند نیست؛ ولی باید ملاحظه کند که آن تکیهکلام را عوض کند و مراقبت کند تا اینکه این عادت برای او تغییر پیدا کند.
احکام نیابت
سؤال: اینجانب از رفقای طهران هستم و شوهر بنده امسال عازم خانۀ خدا هستند و بهجای پدر شوهرم میروند (یعنی بهجای پدرشان میروند)، پدر شوهر بنده پارسال اول دیماه به رحمت خدا رفته است و امسال که نوبت مشرّف شدن ایشان بهاتفاق همسرشان بود، قسمت ایشان شده است؛ بفرمایید وظیفه شوهر بنده چیست؟
جواب: اگر برای شوهر ایشان حج واجب شده است، جایز نیست از طرف پدرشان بروند و باید اول خودشان بروند! این فردی که میخواهد از طرف پدر به مکّه برود، در صورتی میتواند نیابت از طرف پدر داشته باشد که یا خودش مستطیع نباشد و یا اینکه قبلاً حج را انجام داده باشد؛ اگر شخصی امسال مستطیع است، نباید از طرف پدر برود! اگر برود هم حج پدرش و هم حج خودش باطل است؛ یعنی نه به حساب پدرش حساب میشود و نه به حساب خودش حساب میشود.2 اگر منظور از این نوشته این است باید این شخص بهاتفاق همسرشان همان حجّی را که نوشتهاند و ثبتنام کردهاند بروند.
سؤال: در ضمن نمیتوانند برای پدرشان نائب بگیرند، زیرا مبلغ هشتصد الی یک میلیون تومان برای نیابت از پدر شوهرم میخواهند و این برای شوهرم سنگین است؛ بفرمایید تکلیف چیست؟
جواب: از اینجا معلوم میشود که حج برای خود ایشان واجب است و خود ایشان ثبتنام کردهاند! نهخیر، نباید ایشان از طرف پدرشان بروند و باید از طرف خودشان بهاتفاق همسرشان به حج بروند؛ بعد اگر مستطیع شدند از طرف پدرشان هم در سالهای آینده به نیابت بروند و انجام بدهند (یا خودشان و یا نائب بگیرند).
- . جهت اطلاع از احکام مربوط به زنان دارای عذر در انجام مناسک حج، رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 13، ص 448 ـ 466.
- . رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 11، ص 172 ـ 174.
