جایگاه تقوا

خب این مطلب که خدمت دوستان عرض کردم. حالا چند دقیقه‌ای هم به این مطالبی که اظهار لطف کرده‌اند، بپردازیم که خیلی فرصت نیست و حال من هم بیش از این [اجازه نمی‌دهد].

سؤالات

سنّ مناسب جداسازی کودکان از همسالانِ جنس مخالف

سؤال: احتراماً خواهشمندم بفرمایید کودکان را از چه سنّی باید از همسالانِ جنس مخالفشان جدا کرد و به چه صورت باید جدا کرد؟

جواب: ببینید از وقتی که بین دختر و پسر خاطرۀ با هم بودن به جا می‌ماند، از آن‌موقع باید جدا شود و این در دخترها و پسرها متفاوت است؛ بعضی هستند که سنّشان، موقعیتّشان، فکرشان، روحشان یک قدری قوی‌تر است، تیزتر است و خب بایستی که بیشتر متوجّه بود [و زودتر باید جدا کرد]. مثلاً مرحوم آقا [علامه طهرانی] در مجالس عروسی یک حدّ تقریبی در نظر گرفته بودند؛ فرموده بودند: «پسرهای بیشتر [از] سه ساله را نباید راه بدهند.» خب مجلس عروسی مشخّص است.

حالا در مجالس دیگر تا پنج سال و شش سال هم عیب ندارد؛ ولی دیگر بالاتر از این صحیح نیست؛ زیرا این خاطرات در ذهن بچّه‌ها باقی می‌ماند. افراد متفاوت هستند؛ بنده خودم یادم است وقتی‌که مرحوم پدر ما از نجف مراجعت کردند، سنّ من یک سال و هشت ماه بود؛ و دقیقاً خاطراتی که در دو سالگی یا یک سال و ده ماهگی هست، بنده در ذهنم است. مجالسی که مادر ما می‌برد [منزل] اقوام، عروسی [و] امثال ذلک [یادم است]. الآن که صحبت می‌شود، این حرف‌ها منطبق می‌شود با حدود یک سال و ده ماهگی بنده؛ خب آن ‌موقع بچّه که زبان ندارد یا نمی‌تواند بگوید [و] به تو بفهماند که من الآن این قضیّه در ذهنم هست! اینجا خود مادر باید مواظب باشد و بداند که [برای] هر موقعیّتی یک حدّی خاصّی هست و می‌توان برای این «حدّ تمیز» را آورد و مثال زد.

از زمانی که بچّه دیگر ممّیز شود و خوبی و بدی را بفهمد و بین مسائل و قضایا تشخیص بدهد [و] حکایت را با همدیگر [و] مسائل را با همدیگر تفکیک کند، دیگر از آن ‌موقع نباید بین اینها اختلاط و ارتباط باشد! و عرض کردم که این ممّیز بودن هم متفاوت است و فرق می‌کند. حدود ممّیز بودن نه به معنای این است که عقلش کامل بشود و کاملاً [همه چیز را تشخیص دهد]؛ نه، از همان شش‌هفت سالگی و اینها ممّیز در آن‌ صورت هست نه اینکه [چیزی را تشخیص ندهد]. بعضی الآن [سن] ممیز را حدود ده‌دوازده سالگی می‌گویند! ده‌دوازده سالگی دیگر این همه چیز را می‌فهمد! دیگر این ممّیز نیست؛ این بالاتر از ممّیز است. ممیّز یعنی در حدّی که مسائل را تشخیص می‌دهد و قبح را می‌فهمد چیست؛ حسن و قبح را تشخیص می‌دهد. در حدود شش‌هفت سالگی باید ارتباط دیگر محدود باشد. البتّه عرض کردم [که] در بعضی [از] بچّه‌ها حتّی پایین‌تر از این هم باید مورد دقّت قرار بگیرد.