پیوند معنویت و زندگی مادی در اسلام؛ پاسخ به یک شبهه اساسی

مدّتی پیش، از همین متکلمینِ غیرمعمّم [که] ازسخنرانان [نیز] بودند، کتابی نوشته بود به‌نام تمدّن اسلامی‌در قبال تمدّن مسیحیّ. [او] در این کتاب، ثابت کرده بود که بناهایی که در این ممالک اسلامی ساخته شده [است]، دارای فلان عظمت و فلان دقت و دارای [فلان] قدر مخارج و [فلان] نوع تبحّر و هنرمندی و ظرافت کاری [است]؛ که مثلاً در جاهای دیگری چنین بناهایی یافت نمی‌شود. [او] اسم این [بناها] را «هنر و تمدّن اسلامی» گذاشته بود. این تمدّن شده بود تمدّن اسلام! خب [باید به ‌او ‌گفت] در قبالش کلیساها، کِنِشت‌ها، معابد و آتشکده‌های مسیحیّت و یهودیّت هم می‌آیند و قد علَم می‌کنند و [آن‌ها هم] اسم [این بناها] را تمدّن می‌گذارند.وقتی که ما بیاییم اسم تمدّن اسلامی را روی ساختمان‌های کذایی، روی قصر الحمراءِ اسپانیا، روی مسجد قُرطُبه که الآن به آن «کُردوبا» می‌گویند، [یا] روی مسجدالحرام یا [روی] آن ساختمان مسجد مدینه و اینها بگذاریم، آنها هم در مقابل می‌آیند مسائل دیگری را مطرح می‌کنند و می‌گویند: «اگرشما یک‌چنین [مکان‌هایی دارید] و اگر قرار بر این است که تمدّن، به ظرافت‌کاری در سنگ و گچ و آجر و نقش و نگار باشد، خب ما هم مجسّمۀ مسیح و کلیسای سنْت‌پیتر¹ یا کلیسای کلن² یا کلیسای برلین³ یا فرض کنید که کاخ‌ها و کلیساهای بیزانْس⁴ و امثال ذلک را مطرح می‌کنیم و به رخ شما می‌کشانیم و معلوم نیست که از شما عقب [باشیم].»

الآن در آفریقا، در ساحل عاج، در مرکز [آن کشور] در شهری که اسمش را [الآن]فراموش کرده‌ام⁵، یک کلیسایی درست کرده‌اند [که] حدود 420 کیلومتر از دریا فاصله دارد. می‌گویند که رئیس جمهور سابق [ساحل عاج، این] کلیسا [را] از پول [شخصی] خودش ساخته [است]. حالا دیگر والله أعلم. و گفته [است که] می‌خواهم [این کلیسا] از نقطه‌نظر ارتفاع و مساحت، [از] کلیسای سنت‌پیترِ ایتالیا، روم و واتیکان و این‌ها، بزرگ‌تر باشد. خب ما آن کلیسای واتیکان را رفتیم و [و از نزدیک] دیدیم؛ آن نقش و نگار و تشکیلات آن را دیدیم. آن کلیسای وسط آفریقا که ما رفتیم، گفتند: «چهارده متر از کلیسای واتیکان بزرگ‌تر است و [به‌یک معنا] روی دست آن است!» این [شخص روایت کننده هم بسیار] خوشحال و مسرور [بود] که [کلیسایی که ساخته‌اند] روی‌دست آن مرکز عبادت و مرکز [واقع در] ایتالیاست. آنجا هم یک لوحی [وجود داشت] که به دو زبان فرانسه و انگلیسی نوشته شده [بود و توضیح داده بود] که این [کلیسا] نمی‌دانم طبق چه [معماریِ خاصی یا طبق چه آیینِ خاصی] بوده است. البتّه [در یک] فیلمی، کیفیّت ساختن آن [کلیسا] را به ما نشان دادند. یک [بنای] عظیمی، یک [بنای] عظیمی [بود و] یک صلیبی [نیز] در آنجا گذاشته‌اند که آن صلیب تقریباً چند‌متر است که همه از طلای خالص [است که] بالا و جلوی محل [عبادتشان] گذاشته‌اند. تقریباً سه ساعت طول کشید تا اینکه ما این کلیسا را گشتیم و به زوایا و خصوصیات آن ‌رفتیم و [آگاه شدیم].