اهمیت جایگاه عقل در رشد و کمال انسان

مرحوم آقا عرض كردند به آقای حداد كه: انسان باید ملاك در دست داشته باشد، میزان در دست داشته باشد تا گول نخورد! بعد این را كه ایشان عرض كردند، آقای حداد یك خنده‌ای كردند و: بله بله بله، فرمودند: انسان نبايد عيب مردم را به روى آنها ظاهر كند. این را می‌خواستند بگویند، یعنی همه این حرف ها برای این بود كه یك نكتۀ اجتماعی، یك نكتۀ اخلاقی و یك مبنا بدهند دست ما، انسان نباید عیب مردم را توی رویشان ظاهر كند، بعد این شعر مولانا را خواندند:

می‌خندد و با تو حرف می‌زند و حالا می‌داند فلان عیب را هم داری، این‌جوری با تو نمی‌كند همچین ... تبسم می‌كند، خُب حالت چطور است، زندگیت چطور است، اوضاعت چطور است و فلان و بساط ...

گذشت، ما اصلاً قضیه نمی‌دانستیم چیست. فردا داشتیم می‌آمدیم ـ البته می‌گویم من خیلی دیگر مختصر كردم ـ به سمت حرم، مرحوم آقا و من و اخوی بزرگ‌تر با هم بودیم، فرمودند: فلانی بیا اینجا می‌خواهم یك چیزی به شما بگویم. ـ در همان بازار آن موقع خراب نكرده بودند، بازار بین‌الحرمین بازاری بود. ـ دیشب یادتان می‌آید آقای حداد چه فرمودند؟ اول این را فرمودند، من این را گفتم. بعد این را فرمودند بعد من این را گفتم. می‌دانید چه بود؟ یك‌دفعه گفتیم كه: نكند آقاجان این قضیه‌ای كه در پریشب در جده اتفاق افتاد را منظور دارند. ـ مثل اینكه هر دو گفته بودیم ـ گفتند: بارك اللَه. ایشان این را به ما تذكر دادند، ببینید این اینجاست، دارد آنجا را می‌بیند كه چه اتفاقی دارد می‌افتد. خواستند به ما بگویند حرفی كه تو زدی درست بود، آن شخص اشتباه كرد، نصفی از مسائلش درست چون آن شخصی كه عرض می‌كردم یكی از بستگان بود خدا رحمت كند مرحوم پدربزرگ ما بود از ناحیۀ مادر، اهل مكاشفه بود، اهل مسائل بود ولی خُب بالاخره اشتباهاتی انسان ممكن است داشته باشد گفتند: این حرف تو درست است، این‌قدرش درست، این‌قدرش غلط، و اینكه انسان باید ملاك داشته باشد و این ملاك كه دستش نبود هر دوتای اینها را رحمانی می‌دید، ولی چیزی كه [هست‌] كار شما این بود شما جلوی عیالش، و جلوی این دو تا، این عیب را ظاهر كردی و ... این نباید بشود، باید در پرده گفته بشود، باید در لفافه گفته بشود، باید با یك لطافت خاصی این مسئله مطرح بشود.