اهمیت جایگاه عقل در رشد و کمال انسان

خدا می‌داند، بساطی پیش آمد، برنامه‌ای پیش آمد كه ارتش مداخله كرد! در همین كشور سوئیس، ارتش آمد مداخله كرد تا توانست تعدی‌ها و امثال ذلك را همه را قطع كند. خیلی خُب، این قانونتان را هم دیدیم، این عمل به عقل و فلان و وجدان و اینها را هم دیدیم.

خُب اینها همه برای این است كه وقتی كسی عقل نداشته باشد، یعنی دیوانه است. عمل بدون عقل یعنی عمل ربات‌گونه. ربات هم انجام می‌دهد، خیلی كارها را انجام می‌دهد، دقیق‌تر و بهتر از ما انجام می‌دهد، ولی عقل ندارد كوكش می‌كنند، برنامه درون او می‌گذارند، طبق برنامه كلید می‌زنند برمی‌دارد یك كاری را انجام می‌دهد.

الان در كارخانه‌ها بسیاری از كارخانه‌های مدرن كارهایی كه در آن كارخانه انجام می‌شود خُب دخالت انسان خیلی كم است، اكثراً اینها با ربات است، تحت كنترل برنامه و خیلی هم دقیق و می‌آید انجام می‌دهد روی آن تسمه، ماشین یا دستگاهی، حالا هرچه هست جلو می‌آید، حركت می‌كند این پیچش را می‌بندد، آن ربات می‌آید جوش می‌دهد، آن ربات می‌آید فلان چیز را نصب می‌كند و بعد هم یك دفعه می‌بینیم از آن‌طرف یك ماشین درآمد! شما خیال می‌كنید كه هزار نفر ریخته آنجا! نه، ولی اینكه این كار را انجام می‌دهد فهم ندارد، شعور ندارد، طبق برنامه برایش تنظیم كرده‌اند و می‌آید این را انجام می‌دهد. عملی را كه ما انجام می‌دهیم بدون عقل و بدون درك، گرچه صحیح و باطل، این عمل، عملی است تقلیدی، یا عملی است بر اساس توهم و براساس تخیل، ارزش ندارد.

عشق اگر قرار باشد كه بدون تعقل باشد، بدون تشخیص صحیح و غلط بخواهد باشد، بدون تمییز بین صحیح و غلط بخواهد باشد، خُب خدا می‌داند چه مفاسدی در خارج به وجود خواهد آورد، و چه ابتلائاتی را در خارج ایجاد خواهد كرد. علاقه یك امری است صحیح و صفتی است، غریزه‌ای است كه باید باشد؛ انسان به رفیقش علاقه دارد، محبت دارد، به زنش علاقه دارد، به شوهر علاقه دارد، به بچه علاقه دارد، به خواهرش، به برادرش، به همسایه، دیگران، امثال ذلك ... ولی باید این علاقه، علاقه صحیح باشد، در جای خودش باشد، وگرنه اگر انسان بخواهد [به هر شخصی دل ببندد و بگوید:] من دلم می‌خواهد به این زن همسایه علاقه‌مند بشوم زن شوهردار علاقه است خدا قرار داده! خدا قرار داده ولی جایش را هم قرار داده؛ تو حق نداری كه به یك زن نامحرم علاقه‌مند بشوی، به این عنوان كه: علاقه وجود دارد و خدا قرار داده پس درست است! بله.