شرط تأثیر ذکر و آداب قرائت دعا و مناجات

مولانا در اینجا خیلی عجیب می‌گوید. از زبان حضرت می‌گوید: «خدایا اینکه ما الآن از تو [رو] برمی‌گردانیم، این مربوط به ما نیست، این مربوط به جهل ماست؛ جهل ما باعث شده که ما از تو رو بگردانیم. اگر ما نسبت به تو جاهل نبودیم و عالم بودیم، هیچ‌وقت از تو رو برنمی‌گردانیدیم.

تفاوت پیامبر اسلام با حضرت یونس در نگاه توحیدی به هدایت مردم

حضرت یونس آمد دائم مردم را تبلیغ کرد، تبلیغ کرد، تبلیغ کرد و بعد وقتی که دید قضیّه به این کیفیت است و نمی‌پذیرند، دیگر شروع کرد به نفرین! و خدا هم گفت: «بسیارخب، ما اختیار اینها را در اختیار تو گذاشته‌ایم، اختیارِ باد، اختیار زمین و اختیار صاعقه را در اختیارت گذاشته‌ایم، همه را در اختیارت گذاشته‌ایم. پیغمبر ما هستی، پیغمبر ما نفَس دارد، پیغمبر ما ولیّ است، نفَس دارد، نفَسش حق است، نفَسش می‌گیرد، دعایی که بخواهد بکند می‌گیرد. اینها را ما در اختیار تو قرار داده‌ایم؛ خب استفاده کن!» حضرت یونس هم گفتند: «خیلی‌خب، حالا که خدا چنین چیزی را در اختیار ما قرار داده چرا ما استفاده نکنیم؟!»

درحالی‌که همین‌ها را خدا در اختیار پیغمبر هم گذاشت در وقتی که پیغمبر را در جریان کوه ابوقبیس و... چه کردند و دنبال کردند و سنگ زدند، اما پیغمبر استفاده نکرد و گفت: «اللَهمَّ اهْدِ قَومی؛ خدایا جهل‌شان را بردار، چرا می‌خواهی عذابشان کنی؟!»¹ خدا گفت: زمین‌لرزه و صاعقه را [در اختیارت] گذاشتیم تا زمین بلرزد؛ ولی خب [پیامبر گفت:] «اگر زمین بلرزد، اینها می‌میرند! [اما] اگر جهل را برداری، اینها زنده می‌مانند؛ مسلمان‌اند، شیعه می‌شوند، نسلشان شیعه می‌شود. خب این بهتر است یا اینکه زمین‌لرزه بیاید و بمیرند و همین‌طور ناقص از دنیا بروند و به آن مرتبۀ کمالی‌شان نرسند؟! کدام قِسم بهتر است؟»

این فرق بین پیغمبر و حضرت یونس است. هر دو کار هم در اختیار انسان است. خدا می‌گوید: «هم این را ما در اختیارت گذاشتیم هم این را؛ هر دو را در اختیارت گذاشتیم. اگر دعا کنی زلزله و صاعقه بیاید، همین الآن می‌آید و تمام این مشرکین و کفّار قریش همه می‌روند زیرِ زمین!» خب اینها هم که نمی‌مانند؛ [بلکه] گروه بعدی می‌آیند؛ آنها هم ترتیبشان داده می‌شود. خب تمام که نمی‌شود! گروه سوم هم می‌آیند. پیغمبر باید بنشیند [تا] یکی‌یکی آنها بمیرند، آنها دمر شوند، آنها یک‌وَر شوند، آنها دووَر شوند! این شد کار پیغمبر؟! اینکه نشد! حالا پیغمبر به‌جای این مسئله [باید] بیاید یک کار دیگر بکند که اینها درست و اصلاح شوند.