
نقش عرفان در فهم دین و اهمیت یادداشتبرداری برای اهل علم
ارزش یادداشتبرداری و نقش عرفان در فهم دین، یکی از محورهای مهمی است که آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این بیان به آن پرداختهاند. ایشان ضمن تبیین اینکه اتکا به ابزارهای ضبط، گاهی دقت حقیقی شنونده را کاهش میدهد، بر ضرورت ثبت نکات علمی و الهامات لحظهای تأکید میکنند؛ زیرا بسیاری از معارف، بهصورت دفعی بر قلب سالک وارد میشود و اگر نوشته نشود، برای همیشه از دست میرود. در بخش دیگری از بحث، با ذکر نمونههایی تاریخی همچون برخورد میرزای قمی با زیارت استاد و نقدهای ضعیف او بر عرفان، جایگاه حکمت و عرفان در فهم حقیقت ولایت روشن میگردد. ایشان نشان میدهند که معرفت صحیح، تنها با الفاظ و علوم ظاهری حاصل نمیشود؛ بلکه با شهود، دقت، و اتصال به حقیقت ولایت حاصل میگردد. این بیان، پیوند سلوک علمی و معرفت شهودی را برای اهل علم تبیین میکند.
نقش عرفان در فهم دین و اهمیت یادداشتبرداری برای اهل علم
2أعوذُ باللَه مِن الشّیطانِ الرّجیم
بسمِ اللَه الرّحمن الرّحیم
...1 و یَلزَمُ مِن هٰذا عَدَمُ کَونِ الصّوَرِ الجسمیّةِ و غیرِها جَوهَرًا بالمعنَی المذکورِ فیه و إن صَدَقَ علیها مَعناه صِدقًا عَرَضیًّا.2
در بحث روز گذشته عرض شد که اینطور نیست که ماده و صورت به آن معنای جوهریّتِ خودشان هرکدام تحتِ مقولۀ دیگری قرار بگیرند؛ بلکه ماده برای خودش یک حقیقتِ... .
[جای] این [دستگاه ضبط] عوض و بدل شود، ایرادی که پیدا نمیکند؟ یکوقت خدای ناکرده این...!
اتّکا به ضبط صوت، ممکن است باعث شود دقّتِ شنونده پایین بیاید
سابقاً مرحوم آقا [علامه طهرانی] روی ضبط کردن نظری نداشتند و جلوگیری میکردند. ما هم علت درستی برای این قضیه نفهمیدیم که [دلیل] این اصرار ایشان چیست. شاید ـ اینطور که میگویند ـ نظرشان [روی] جهت سُمعه3 بودنش [بوده و] این قضیه بیشتر مورد نظر باشد.
ولی بعد یک چیزی خودم فهمیدم و متوجه شدم ـ که [البته] نسبت به افرادِ عادی نیست ـ ولی نسبت به خود انسان، آنجایی که [موقع] صحبت، دستگاه ضبط باشد، توجّه [شنونده] کاملاً به سمت متکلم نیست. وقتی کسی [صحبت میکند]، انسان از آن قوای خودش دهپانزده درصدی را برای این ضبط میگذارد؛ و آن دقت لازم و تیزیای که باید داشته باشد از بین میرود و ته قلبش یک اعتمادی به این مسئله دارد. حالا اگر آن نباشد، دیگر [کاملاً] منقطع میشود؛ یعنی از نظر نفْسی انقطاع پیدا میکند که هیچ وسیله و آلت و دستگاهی نیست که بخواهد بعداً او را پشتیبانی کند. این باعث میشود که یک نوع دقت خاصی پیدا شود. حالا خب این [مسئله] شاید در بعضیها اینطور نباشد و تفاوت کند.
به همراه داشتن وسایلی برای ثبت و ضبط مطالب، مفید است
علیکلّحال، ایشان [علامه طهرانی در] سابق نمیگذاشتند [که ضبط شود]؛ ولی بعد خودشان [اجازه دادند] و دیگر خودشان تکیه داشتند. ولی چیز خوبی است؛ بهجهت اینکه بعضی از موارد اتفاق میافتاد که ما میدیدیم یک حرف و مسئلهای فقط یک بار گفته میشود و دیگر تکرار نمیشد. [چون] یا دیگر زمینهاش بهدست نمیآمد، یا اصلاً بهطور کلی ذُهول4 حاصل میشد و فقط همان یک بار بود. و [خوب است] اینها بماند.
- ابتدای جلسه ضبط نشده است. (محقق)
- سه رسالۀ فلسفی، ص 356.
- لغتنامۀ دهخدا: «شنوانیدن عمل خیر خود به مردم مانند ریا نمودن در افعال حسنه تا مرا نیک پندارند.»
- لغتنامۀ دهخدا: «ذهول: فراموشی.»
