نقش عرفان در فهم دین و اهمیت یادداشت‌برداری برای اهل علم

گاهی اوقات می‌شود من خودم در دفتر‌های [گذشته‌ام به مطالب جالبی برمی‌خورم]. اینکه می‌گویند انسان باید همیشه دفترچه‌ای داشته باشد، کاغذی داشته باشد که بنویسد، برای همین است. یا امروزه [با] همین دستگاه‌هایی که هست (موبایل و چیزهای دیگری مثل آن) خب [مطالب] ضبط می‌شود. انسان مسئله‌ای به ذهنش می‌رسد، ممکن است ‌آن موقع کاغذ و قلمی همراهش نباشد، همان مطلب را در همان وقت ضبطش کند تا اینکه بعداً پیگیری کند.

خود ایشان (مرحوم پدرمان) می‌فرمودند:

بارها می‌شد من در مجلسی بودم، شخصی مطلبی می‌گفت؛ [مثلاً] به داستانی، قضیه‌ای در کتابی برخورد کرده بود [و من آن را ثبت می‌کردم].

بالأخره هرکسی در مطالعات خودش (وَلَو ممکن است مرتجلاً باشد و مسبوق به سابقه نباشد) یک‌دفعه در یک کتاب برحسب تصادف به چیز عجیبی [یا] نکته‌ای برمی‌خورَد.

نمونه‌ای از برخورد اتفاقی آیت‌الله طهرانی با یک حکایت مفید دربارۀ میرزای قمی

چند شب پیش بود، من داشتم در یک قسمت از [کتابخانه‌ام] به‌دنبال کتابی می‌گشتم، یک‌دفعه به یک کتاب برخورد کردم. دیدم نوشته: سه رساله در ردّ و نقد عرفان از میرزای قمی. آن را برداشتم. تعجب کردم؛ گفتم ببینم ایشان چه گفته است. نگاه کردم دیدم، اوه! مثل بقیه است. حالا نکتۀ جالب اینجا معلوم می‌شود: یک‌دفعه [با خودم] گفتم مقدمه‌اش را بخوانم ببینم [چیست]. آدم از مقدمۀ هر کتاب خیلی چیزها دستش می‌آید. نگاه کردم یک قضیۀ جالبی بود! ببینید! چنین چیز‌هایی برای انسان خیلی مهم است و یک‌دفعه پیش می‌آید. و شاید همۀ اینها یک عنایتی باشد، مخصوصاً به طالب علم که خدا گاهی در همین موقعیت‌ها و فرصت‌ها برایش مطالبی پیش می‌آورد.

میرزای قمی زیارت استاد خود را بر زیارت سیدالشهداء مقدّم نمود

دیدم نوشته: «وقتی ایشان [میرزای قمی] به کربلا رفتند، شاگرد وحید بهبهانی بودند و وحید بهبهانی به ایشان خیلی عنایت داشت.» خب وضعیت وحید بهبهانی و افکارش و ارتباطات و مسائل ایشان با سید محمدامین استرآبادی و اخباری‌ها مشخص و معلوم است و در اصول به او مُجَدِّد می‌گویند. از این نقطه‌نظر تا اینجا مسئله‌ای نیست. وحید بهبهانی به‌خاطر هوش و استعداد و جدیّتی که مرحوم میرزای قمی‌ داشت و تازه هم ازدواج کرده بود، می‌خواست یک‌مقدار زندگیِ میرزا بهتر شود و فشاری که شاید در آن موقع سایر افراد داشتند، ایشان نداشته باشد. ایشان [وحید بهبهانی] می‌رود شروع می‌کند [به] گرفتن نماز و روزۀ استیجاری و پولش را به میرزای قمی می‌دهد که وضع زندگی‌اش بهتر باشد. خب این یک کارِ خوب و مستحسن است. بنده‌خدا در عالَمِ خودش محبت کرده و از این نظر قابل تقدیر است و در این [مسئله] جای هیچ شکی نیست. میرزای قمی اطلاع نداشت و بعد از گذشت سال‌ها مطّلع می‌شود که ایشان چنین کاری می‌کرده و به شاگردش این‌طور مساعدت داشته است.