نقش عرفان در فهم دین و اهمیت یادداشت‌برداری برای اهل علم

میرزای قمی در فقه و اصول ملاّ بوده است

علی‌کل‌حال در فنّ خودش مرد ملاّیی بوده و جولانِ خوبی در مسائل داشته است. مرحوم آقا [علامه طهرانی] می‌فرمودند: «خواندن و مطالعۀ جامع‌الشّتات میرزای قمی ‌برای هر مجتهدی لازم است.» تفریعِ فروعش برای انسان خیلی مفید است. جامع‌الشتات سابقاً [چاپ سنگی] بود، الآن از این چاپ‌های جدید هم شده است.

اقدام مناسب میرزای قمی در نجات سیّد شفتی

این [قضایا] وضعیت ما و میزان معرفتی ما را نشان می‌دهد. جایی که میرزای قمی با آن صیت و شهرتش که به او در زمان فتحعلی شاه، اول‌مجتهدِ ایران گفته می‌شد و فتحعلی شاه از او تقلید می‌کرد [این‌گونه عمل می‌کند، تکلیف بقیۀ افراد مشخص است]. و در قضیه‌ای که برای مرحوم سید محمدباقر شَفتی در اصفهان پیش آمد [اقدام مفید و مناسبی داشت].

خواهرزادۀ فتحعلی شاه را مرحوم شفتیِ رشتی گردن زد؛ چون [خواهرزادۀ فتحعلی‌شاه] یک آدم کشته بود. [سید شفتی] که در مسجد سید اصفهان دفن است، آنجا مبسوط‌الید بود. [قاتل را] آوردند و دیدند این قتل، قتل عمد است و حکمش هم مشخص است. هرکسی را آوردند، جرئت نکرد [حکم را اجرا کند]! خواهرزادۀ این [فتحعلی شاه] است! وقتی [گردنش را] بزند، بعداً پدرش را درمی‌آوردند! و الآن خیلی جاهای دیگر همین‌طور است! اگر کسی کاری بکند، می‌آیند با تهدید و [اینکه] «چه می‌کنیم و چه می‌کنیم» [او را می‌ترسانند] و طرف دیگر کاری نمی‌تواند بکند! این قضیه برای همه‌جا هم مشخص شده و روشن است! آن موقع هم همین‌طور بود. مثل اینکه یک قضیه و قانون در [طول] تاریخ است و همیشه هرکسی از همان قانون پیروی می‌کند! ما همیشه بایستی فقط آن سال‌های حکومت جدّمان [امیرالمؤمنین علیه‌السلام] را به‌یاد بیاوریم. او هم که رفت دیگر بابا! چهار سال [حکومت] کرد و بعد هم شمشیر آمد و او هم که دوام نیاورد. ان‌شاءالله باشیم و ببینیم آن وعده‌هایی که داده شده، چگونه در فرزندش [امام زمان ارواحنا فداه] صورتِ عمل به خود می‌گیرد.